سوره احزاب — آيت 1

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ: اي نبي! (هتي نبي کي سندس نالي سان نه سڏيو ويو، پر نبي جي لقب سان سڏيو ويو، جيڪو سندس شان ۽ عزت جو نشان آهي).
• اتَّقِ اللَّهَ: الله کان ڊڄو، يعني سندس حڪمن تي عمل ڪريو ۽ سندس منع ڪيل شين کان پرهيز ڪريو.
• وَلَا تُطِعِ: ۽ نه مڃيو، يعني فرمانبرداري نه ڪريو.
• الْكَافِرِينَ: ڪافرن جي (جيڪي الله جي نعمتن جا انڪاري آهن).
• وَالْمُنَافِقِينَ: ۽ منافقن جي (جيڪي ظاهري طور مسلمان آهن پر دل ۾ ڪفر لڪايو ويٺا آهن).
• عَلِيمًا: تمام ڄاڻندڙ (هر شيءِ کان واقف).
• حَكِيمًا: حڪمت وارو (هر ڪم ۾ حڪمت ۽ مصلحت رکندڙ).

2) آيت جي تفسير:

اي نبي! توهان ۽ توهان سان گڏ ايمان وارا الله جي تقويٰ تي قائم رهو، سندس حڪمن کي مڃيو ۽ سندس منع ڪيل شين کان پرهيز ڪريو، ۽ صرف الله کان ڊڄو. ڪافرن ۽ منافقن جي انهن گمراهه ڪندڙ خواهشن جي پيروي نه ڪريو جيڪي شريعت جي خلاف آهن ۽ دين ۾ ڪمزوري پيدا ڪن ٿيون. يقيناً الله هر ان شيءِ کي ڄاڻي ٿو جيڪا ڪافر ۽ منافق رٿين ٿا ۽ ڪن ٿا، ۽ هو پنهنجي خلقت، حڪم ۽ تدبير ۾ حڪمت وارو آهي. هي حڪم نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم لاءِ تسلي به آهي ته توهان انهن جي مخالفت ۽ سندن ايمان نه آڻڻ تي غم نه ڪريو، ڇاڪاڻ ته الله ڄاڻي ٿو ته توهان لاءِ ڇا بهتر آهي، ۽ هو پنهنجي حڪمت سان جنهن کي چاهي هدايت ڏئي ٿو ۽ جنهن کي چاهي گمراهه ڪري ٿو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• تقويٰ جي اهميت: الله تعاليٰ پنهنجي پياري نبي کي به تقويٰ اختيار ڪرڻ جو حڪم ڏنو آهي، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته تقويٰ هر مسلمان لاءِ بنيادي ضرورت آهي، ۽ ان ۾ ئي دنيا ۽ آخرت جي ڪاميابي آهي.
• نبي جي شان ۾ ادب: الله تعاليٰ پنهنجي نبي کي ”اي نبي“ چئي مخاطب ڪيو، جيڪو سندس عظيم مرتبي ۽ عزت جو نشان آهي. اهو اسان کي سيکاريندو آهي ته نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم سان محبت ۽ ادب ڪرڻ اسان جو فرض آهي.
• ڪافرن ۽ منافقن جي پيروي کان پرهيز: ڪافر ۽ منافق هميشه مسلمانن کي گمراهه ڪرڻ ۽ دين ۾ ڪمزوري پيدا ڪرڻ جا رٿا رٿيندا آهن، ان ڪري انهن جي خواهشن ۽ مشورن جي پيروي نه ڪرڻ گهرجي.
• الله جي علم ۽ حڪمت تي ڀروسو: الله هر شيءِ کي ڄاڻي ٿو ۽ هر ڪم ۾ حڪمت وارو آهي. اهو اسان کي سکي ٿو ته مشڪلاتن ۽ مخالفتن جي وقت ۾ الله تي ڀروسو رکڻ گهرجي ۽ ان جي حڪمت تي يقين رکڻ گهرجي.
• اسلام جي آساني ۽ خوبصورتي: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته اسلام ۾ تقويٰ ۽ الله جي فرمانبرداري ئي اصل ڪاميابي آهي، ۽ اهو ئي رستو آهي جيڪو اسان کي دنيا ۽ آخرت ۾ سڪون ۽ ڪاميابي ڏئي ٿو.