Əhzab surəsi — Ayə 37

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ: Allahın ona nemət verdiyi şəxs — yəni Zeyd ibn Harisə (radiyallahu anhu), Allaha iman neməti ilə şərəfləndirilmişdir.
• أَنْعَمْتَ عَلَيْهِ: Sənin ona nemət verdiyin — yəni Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) onu azad etməsi və öz himayəsinə götürməsi.
• أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ: Zövcəni öz yanında saxla, ondan ayrılma.
• وَطَرًا: Ehtiyac, arzu, istək — burada nikah münasibətinin sona çatması, yəni boşanma mənasındadır.
• أَدْعِيَائِهِمْ: Övladlığa götürdükləri, öz adlarını verdikləri uşaqlar — cahiliyyə dövründə belə uşaqlar gerçək övlad kimi sayılırdı.
• حَرَجٌ: Günah, çətinlik, sıxıntı.

2) Ayənin təfsiri:

Ey Peyğəmbər! Xatırla o vaxtı ki, sən Allaha iman neməti bəxş etdiyi və sənin də azad edib yanına aldığın Zeydə dedin: “Zövcən Zeynəbi yanında saxla, ondan ayrılma və Allahdan qorx, Onun əmrlərinə tabe ol, qadağanlarından çəkin!” Sən isə qəlbində Allahın sənə vəhy etdiyi o həqiqəti — Zeydin Zeynəbi boşayacağını və sonra sənin onunla evlənəcəyini — gizlədirdin. İnsanların, xüsusən münafiqlərin “Muhəmməd övladlığa götürdüyü oğlunun arvadı ilə evləndi” deyə danışacaqlarından çəkinirdin. Halbuki Allah qorxulmağa daha layiqdir. Sən bu işi Onun əmri ilə etməli idin, çünki Allah bu həqiqəti mütləq aşkara çıxaracaqdır.

Nəhayət, Zeyd Zeynəbdən ayrıldı, onu boşadı və gözləmə müddəti bitdikdən sonra Biz onu sənə nikahladıq. Bunun hikməti budur: möminlər üçün övladlığa götürdükləri şəxslərin boşadıqları qadınlarla evlənməkdə heç bir günah və sıxıntı olmasın. Cahiliyyə dövründə belə qadınlarla evlənmək qadağan sayılırdı; İslam bu yanlış adəti ləğv etdi. Allahın əmri mütləq yerinə yetər; heç bir maneə Onun iradəsini dayandıra bilməz.

3) Dəvət və təbliğ məzmunu:

Bu ayə bizə öyrədir ki, Allahın hökmləri hər şeydən üstündür. İnsanların nə deyəcəyindən qorxub haqqı gizlətmək möminə yaraşmaz. Allah Öz dinini tamamlamaq, batil adətləri silmək və möminlərin yükünü yüngülləşdirmək üçün Öz elmi və hikməti ilə hər şeyi təqdir edir. Uca Allah buyurur ki, Onun əmri qaçılmazdır — buna görə də qəlblərimizi Ona təslim edək, yalnız Ondan qorxaq və Onun razılığını hər şeydən üstün tutaq. İslam bizə asanlıq və rəhmət dinidir; o, cahiliyyənin sərt və zülmkar adətlərini aradan qaldırır, insanı azad və şərəfli edir. Gəlin bu dini sevgi və şükrlə qəbul edək, çünki o, həqiqətən də qurtuluş yoludur.