Фатир сүресі — Аят 11

1. Сөздердің мағынасы:

• تُرَابٍ — топырақ.
• نُّطْفَةٍ — ұрық тамшысы (еркек пен әйелдің қосылуынан пайда болатын сұйықтық).
• أَزْوَاجًا — жұптар, яғни еркек және әйел.
• تَحْمِلُ — жүкті болады, көтереді.
• تَضَعُ — босанады, дүниеге әкеледі.
• يُعَمَّرُ — өмірі ұзартылады.
• مُّعَمَّرٍ — ұзақ өмір сүрген адам.
• كِتَابٍ — жазылған кітап, яғни Лаухыл-Махфуз (сақталған тақта).
• يَسِيرٌ — оңай, жеңіл.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала адамзаттың жаратылу бастауын былайша баяндайды: Ол сендердің аталарың Адамды (а.с.) топырақтан жаратты. Содан кейін адам ұрпағын ұрық тамшысынан жаратып, оларды еркек және әйел етіп жұптастырды. Осылайша адамзат ұрпағы жалғасып, өмір жалғаса береді.

Сонан соң Аллаһ әрбір ананың жүктілігі мен босануы туралы айтады: қайсыбір әйел жүкті болса да, босанса да — бұның бәрі Аллаһтың білімімен және қалауымен ғана жүзеге асады. Одан ешнәрсе жасырын емес. Әрбір ұрықтың қашан пайда болып, қалай дамып, қашан дүниеге келетінін Ол толық біледі.

Содан кейін аят адам өмірінің ұзақтығына тоқталады: қайсыбір адамның өмірі ұзартылса да, немесе біреудің өмірінен қысқартылса да — бұның бәрі Лаухыл-Махфузда жазылып қойылған. Яғни әрбір адамның өмірінің басынан аяғына дейінгі барлық сәті, әрбір тынысы, әрбір күні мен сағаты Аллаһтың қалауымен алдын ала белгіленген. Бұл жазбада ешбір өзгеріс болмайды, ешбір қателік кетпейді.

Ақырында аят: «Шынында, бұл Аллаһ үшін өте оңай», — деп қорытындылайды. Яғни адамзатты топырақтан жарату, оларды ұрпақтан-ұрпаққа жалғастыру, әрбір ананың жүктілігі мен босануын бақылау, әрбір адамның өмірін дәл есептеп, жазып қою — осының бәрі Аллаһ Тағала үшін ешбір қиындық туғызбайды. Ол — күллі нәрсеге құдіретті, әрбір нәрсені толық білуші.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Аллаһтың құдіретін тану: Адамзаттың топырақтан жаратылуынан бастап, әрбір ананың жүктілігі мен босануына дейінгі барлық үдеріс Аллаһтың құдіретімен жүзеге асады. Бұл — Оның шексіз құдіретінің айқын дәлелі.
• Аллаһтың білімінің кемелдігі: Әрбір адамның өмірі, оның ұзақтығы, әрбір сәті Аллаһтың білімінде. Бұл бізге Аллаһтан ешнәрсенің жасырын емес екенін ұғындырады.
• Тағдырға риза болу: Өмірдің ұзақ-қысқалығы Аллаһтың қалауымен белгіленген. Бұл — тағдырға риза болып, Аллаһтың әрбір ісінде хикмет бар екеніне сенуге шақырады.
• Аллаһтың рақымы мен мейірімі: Әрбір адамның жаратылуы, өмірге келуі — Аллаһтың рақымының көрінісі. Ол адамзатты жоқтан бар етіп, оларға өмір сыйлады.
• Ғибрат алу: Адам өз өмірінің әрбір сәтін бағалап, Аллаһқа шүкіршілік етіп, Оның жолында өмір сүруге ұмтылуы керек. Өйткені әрбір тыныс, әрбір күн — Аллаһтың берген сыйы.
• Исламға деген құлшыныс: Бұл аят адамды Аллаһтың құдіреті мен біліміне тәнті етіп, Оған деген сенімді нығайтады, Ислам дінінің шынайылығына көз жеткізеді.