Fotir surasi — Oyat 11

Kalimalarning ma'nolari:

• "Azwajan" — juftlar, ya'ni erkak va ayol qilib yaratdi.
• "Mu'ammar" — umri uzaytirilgan, uzoq umr ko'ruvchi kishi.
• "Yunqas" — kamaytiriladi, qisqartiriladi.
• "Kitob" — Lavhul-Mahfuz, taqdir kitobi.

Tafsir:

Alloh taolo sizlarni, ey insonlar, avvalingiz bo‘lmish Odam alayhissalomni tuproqdan yaratdi. So‘ng uning naslini zaif suvdan — nutfadan (maniy) paydo qildi. Keyin esa sizlarni erkak va ayol qilib, juft-juft qilib yaratdi. Uning hikmati bilan inson nasli davom etadi.

Allohning ilmidan biror narsa yashirin emas. Qaysi ayol homilador bo‘lmasin yoki qaysi ona farzandini tug‘masin, bularning barchasi Uning ilmi va irodasi bilan bo‘ladi. Xuddi shuningdek, kimning umri uzaytirilsa yoki kimning umridan kamaytirilsa, bularning barchasi Lavhul-Mahfuzda oldindan yozib qo‘yilgan. Ya'ni, inson tug‘ilishidan oldin uning umri, rizqi va barcha holatlari Allohning huzuridagi kitobda aniqlab qo‘yilgan. Buning ustiga hech qanday qo‘shimcha yoki kamaytirish bo‘lmaydi.

Bu zikr qilingan ishlar — sizlarni tuproqdan yaratish, keyin nutfadan bosqichma-bosqich yaratish, erkak va ayol qilib juftlashtirish, homiladorlik va tug‘ilishni bilish, umrlarni uzaytirish yoki qisqartirishni hisobga olish — bularning barchasi Alloh uchun juda oson va yengildir. Chunki Uning qudrati cheksiz va ilmi hamma narsani qamrab olgan.

Foydalar:

• Ushbu oyat insonga o‘z yaratilishining bosqichlarini eslatib, Allohning qudrati va hikmatiga bo‘lgan ishonchni mustahkamlaydi. Inson o‘zining zaifligini, Allohning esa buyukligini anglab, Unga kamtarlik bilan ibodat qiladi.
• Allohning har bir narsani bilishi va har bir ishni aniq reja asosida qilishi mo‘minga xotirjamlik bag‘ishlaydi. Chunki insonning umri, rizqi va taqdiri Allohning nazoratidadir.
• Ushbu oyat insonni o‘z hayotini ma'nosiz o‘tkazmaslikka, balki Allohning irodasiga mos ravishda yashashga undaydi. Chunki har bir insonning umri oldindan belgilangan va bu umrni Allohning roziligi yo‘lida sarflash kerak.
• Allohning huzurida hamma narsa oson ekanligini bilish, mo‘minning qalbini Allohga to‘liq tavakkal qilishga va Unga bo‘lgan muhabbatini oshiradi.