نساء سۈرىسى — ئايەت 114

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە تېگىشلىك سۆزلەر:

• نەجۋا: ئىچىدا يوشۇرۇن سۆزلىشىش، مەخپىي سۆھبەت قىلىش.
• مەئرۇف: شەرىئەت ياخشى دەپ بېكىتكەن ۋە ئەقىل ئېتىراپ قىلغان ھەر قانداق ياخشى ئىش.
• ئىبتىغا: تەلەپ قىلىش، ئىزدەش، كۆزلىش.
• ئەجر: ساۋاب، مۇكاپات.

1. ئايەت تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا كىشىلەرنىڭ ئۆزئارا مەخپىي سۆھبەت قىلىشى ھەققىدە سۆز قىلىدۇ. كىشىلەر ئارىسىدا يوشۇرۇن ئېلىپ بېرىلىدىغان كۆپلىگەن سۆز-سۆھبەتلەردە ھېچقانداق ياخشىلىق ۋە پايدا يوق. بۇنداق مەخپىي سۆھبەتلەر كۆپىنچە گۇمان قىلىش، ئىغۋا تارقىتىش ۋە كىشىلەر ئارىسىغا ئىختىلاپ سېلىش قاتارلىق يامان ئاقىۋەتلەرگە سەۋەب بولىدۇ. ئەمما بەزى مەخپىي سۆھبەتلەر بۇنىڭدىن مۇستەسنا بولۇپ، ئۇلار ياخشىلىققا چاقىرىدىغان سۆھبەتلەردۇر.

ئايەتتە ئۈچ خىل ياخشى مەخپىي سۆھبەت تىلغا ئېلىنغان:

بىرىنچىسى: سەدىقە بېرىشكە بۇيرۇش ۋە تەرغىب قىلىش. بۇ ئادەمنىڭ ئۆزىنىڭ مېلى بولمىسىمۇ، باشقىلارنى سەدىقە بېرىشكە ئۈندەشىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

ئىككىنچىسى: مەئرۇف ئىشقا بۇيرۇش. مەئرۇف دېگەن شەرىئەت ياخشى دەپ بېكىتكەن ۋە ئەقىل ئېتىراپ قىلغان ھەر قانداق ياخشى ئىشتۇر. بۇنىڭ دائىرىسى ناھايىتى كەڭ بولۇپ، ھەر قانداق ياخشى سۆز ۋە ياخشى ئىشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

ئۈچىنچىسى: كىشىلەر ئارىسىنى ئىسلاھ قىلىش، يەنى ئۇرۇشۇپ قالغان، ئىختىلاپلىشىپ قالغان كىشىلەرنىڭ ئارىسىنى ياراشتۇرۇش، ئىناقلىققا چاقىرىش.

كىمكى مۇشۇ ئۈچ خىل ياخشى ئىشنى پەقەت ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى تەلەپ قىلىپ، ئاللاھنىڭ رازىلىقى ئۈچۈن قىلسا، ئاللاھ تائالا ئۇنىڭغا ئەڭ ئۇلۇغ مۇكاپاتنى، يەنى جەننەتنى ۋە چەكسىز ساۋابنى بېرىدۇ. بۇ ئايەت شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئىنساننىڭ ھەر قانداق سۆزى ۋە ئىشى ياخشىلىق ئۈچۈن بولۇشى كېرەك. ئەگەر سۆز-سۆھبەت ياخشىلىققا چاقىرىدىغان بولسا، ئۇ سۆھبەتتە بەرىكەت بار. ئەگەر يامانلىققا چاقىرىدىغان بولسا، ئۇ سۆھبەتتە ھېچقانداق ياخشىلىق يوق.

1. بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىسلام دىنى ياخشىلىققا چاقىرىدىغان ھەر قانداق سۆز-سۆھبەتنى قوللايدۇ ۋە ئۇنىڭغا ئىلھام بېرىدۇ.
• سەدىقە بېرىش، ياخشى ئىشلارغا بۇيرۇش ۋە كىشىلەر ئارىسىنى ئىسلاھ قىلىش ئىسلام دىنىنىڭ ئاساسلىق تەلىپىدۇر.
• ھەر قانداق ياخشى ئىشنى پەقەت ئاللاھنىڭ رازىلىقى ئۈچۈن قىلىش كېرەك، باشقىلارغا كۆرسىتىش ياكى مەنپەئەت ئۈچۈن ئەمەس.
• ئاللاھ تائالا ياخشى ئىش قىلغۇچىلارغا ئەڭ ئۇلۇغ مۇكاپاتنى ۋەدە قىلغان، بۇ مۇسۇلمانلارنى ياخشىلىق قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئىجتىمائىي ئىناقلىق ۋە ئىتتىپاقلىققا ئەھمىيەت بېرىدۇ، كىشىلەر ئارىسىنى ئىسلاھ قىلىش ئۇلۇغ ئىبادەتلەردىندۇر.
• بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارنى ياخشى سۆز قىلىشقا، ياخشى ئىش قىلىشقا ۋە باشقىلارنى ياخشىلىققا چاقىرىشقا تەرغىب قىلىدۇ، بۇ ئارقىلىق جەمئىيەتتە ئىناقلىق ۋە مېھرىبانلىق تارقىلىدۇ.