Ан-Ниса сүресі — Аят 114

1. Сөздердің мағынасы:

• نَجْوَاهُمْ (нәжуаһум): олардың адамдар арасында жасырын түрде айтып, кеңесіп жатқан сөздері, құпия әңгімелері.
• مَعْرُوفٍ (мағруф): шариғат мақұлдаған және ақыл теріске шығармайтын кез келген жақсылық, игі іс.
• إِصْلَاحٍ (ислах): адамдар арасындағы келіспеушілік пен жанжалды реттеп, татулық орнату.
• ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ (ибтиғаа мардаатиллаһ): Алланың разылығын іздеп, тек Оның ризалығы үшін істеу.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят адамдардың арасында жасырын түрде жүргізілетін көптеген әңгімелердің пайдасыз, тіпті кейде зиянды болуы мүмкін екенін хабарлайды. Адамдар құпия түрде жиналып, түрлі нәрселерді талқылайды, бірақ бұлардың көбінде ешқандай игілік жоқ. Алайда осы жасырын әңгімелердің ішінде үш түрлі мазмұндағы сөздер бар болса, олар игілікке толы деп бағаланады:

Біріншісі — садақаға шақыру: адамдарды қайырымдылық жасауға, мұқтаждарға көмектесуге, қолында барын бөлісуге үндеу. Бұл — қоғамды жақсартатын, жүректерді жұмсартатын игі іс.

Екіншісі — мағруфқа, яғни жақсылыққа шақыру: шариғат пен ақыл мақұлдаған кез келген игі амалға бастау. Бұған жақсы сөз айту, көмектесу, білім үйрету, ата-анаға құрмет көрсету сияқты барлық жақсылықтар кіреді.

Үшіншісі — адамдар арасын бітістіру: екі адам немесе екі топ арасындағы жанжалды, келіспеушілікті шешіп, татулық пен бірлік орнату. Бұл — қоғамның тұрақтылығы мен ынтымағын сақтайтын өте маңызды іс.

Осы үш түрлі игі істің кез келгенін жасаған адам, егер оны тек Алланың разылығын іздеп, Оның ризалығы үшін істесе, онда Алла оған өте үлкен, мол сауап береді. Бұл сауап дүниеде де, ақыретте де көрініс табады.

1. Аяттан алынатын пайдалы қорытындылар:

• Ислам діні бос әңгіме мен пайдасыз құпия сөздерден гөрі, нақты игі істерге басымдық береді. Бұл — мұсылман қоғамын жақсартуға бағытталған даналық.
• Садақаға шақыру, жақсылыққа үндеу және адамдар арасын бітістіру — бұлар әркімнің қолынан келетін, үлкен сауапқа ие болатын амалдар. Бұл аят әрбір мұсылманға осындай игі істерге белсене қатысуға шақырады.
• Істің құндылығы тек сыртқы түрімен емес, ниетпен өлшенеді. Егер адам осы игі істерді Алланың разылығы үшін істесе, оның сауабы ұлан-ғайыр болады. Бұл — әрбір жақсылықты шынайы ниетпен жасауға тәрбиелейтін ұлы қағида.
• Ислам — адамдарды біріктіретін, татулық пен ынтымақты орнықтыратын дін. Ол адамдар арасындағы жанжалды бітістіруді үлкен сауап деп санайды. Бұл — бейбітшілік пен келісімге шақыратын дін екенін көрсетеді.
• Бұл аят мұсылманды тек өзі үшін ғана емес, қоғам үшін де пайдалы істер жасауға ынталандырады. Осылайша, әрбір мұсылман өз қоғамының жақсаруына үлес қоса алады.