Sure Nisâ — Ayet 114

Kelime Anlamları:

• Necvâ (نجوى): Gizli konuşma, fısıldaşma, bir topluluğun kendi arasında yaptığı gizli görüşme.
• Ma'ruf (معروف): İslam'ın ve akl-ı selimin güzel gördüğü, iyi ve doğru olan her türlü söz ve davranış.
• İslâh (إصلاح): Düzeltme, bozukluğu giderme, anlaşmazlığı çözme, barıştırma.
• İbtiğâ (ابتغاء): Talep etmek, istemek, aramak.
• Mardât (مرضات): Rıza, hoşnutluk, razı olma.

Tefsir:

Yüce Rabbimiz bu âyet-i kerimede, insanların kendi aralarında yaptığı gizli konuşmaların (necva) çoğunda hayır olmadığını beyan buyurmaktadır. Zira insanların fısıldaşmaları, çoğu zaman ya bir kötülüğü planlamak, ya bir günahı gizlemek ya da insanların arasını bozmak için olur. Bu tür gizli konuşmalar, hem konuşanlara hem de topluma zarar verir; bu yüzden Allah Teâlâ bunların çoğunda hayır olmadığını haber vermiştir.

Ancak bu genel hükmün dışında kalan, içinde hayır ve bereket bulunan istisnai durumlar vardır. Allah Teâlâ bu istisnaları şöyle sıralamıştır:

Birincisi: Kişinin, bir başkasını sadaka vermeye teşvik etmesi, ona hayır kapılarını açmasıdır. Bu, kişinin kendi malından vermesi olabileceği gibi, imkânı olmayan birini hayra yönlendirmesi, ona vesile olması şeklinde de olabilir.

İkincisi: İnsanları iyiliğe (ma'rufa) davet etmektir. Ma'ruf; dinin ve aklın güzel gördüğü, toplumun faydasına olan her türlü güzel söz ve davranıştır. Bir kimseye nasihat etmek, onu doğru yola yönlendirmek, ihtiyacı olana yardım eli uzatmak, güzel bir sözle gönül almak — tüm bunlar ma'ruf kapsamındadır.

Üçüncüsü: İnsanların arasını düzeltmek, anlaşmazlık ve kavga halinde olan tarafları barıştırmaktır. Bu, toplumun huzuru ve kardeşliğin devamı için son derece önemli bir görevdir. İki Müslümanın arasını bulmak, onları barıştırmak için yapılan gizli görüşmeler, Allah katında en makbul amellerdendir.

Bu üç istisnayı yapan kişi, bunu yalnızca Allah'ın rızasını kazanmak için yaparsa, işte o zaman Allah Teâlâ ona büyük bir ecir vereceğini vaat etmektedir. Bu vaat, Allah'ın kereminin ve ihsanının bir göstergesidir. Kul, küçük bir iyilik yapar; Allah ise ona kat kat fazlasıyla karşılık verir.

Sevgili kardeşlerim! Bu âyet bize gösteriyor ki, gizli konuşmalarımızın ve fısıldaşmalarımızın hayırlı olabilmesi için ya bir sadakaya vesile olması, ya bir iyiliğe davet etmesi, ya da insanların arasını bulması gerekir. Dilimiz, ancak bu üç gaye için konuştuğunda hayır kazanır. Aksi takdirde boş ve faydasız sözler, hem vakit kaybı hem de sorumluluk getirir.

Unutmayalım ki, niyetimizi düzeltir ve tüm amellerimizi Allah'ın rızası için yaparsak, Allah bize dünyada huzur, ahirette de büyük bir mükâfat verecektir. Rabbimiz, gizli açık tüm sözlerimizi hayırlı eylesin, bizi O'nun rızasına ulaştıracak amellerle rızıklandırsın. Âmin.