સૂરા અન-નિસા — આયત 59

શબ્દોના અર્થ:

• أَطِيعُوا: આજ્ઞાપાલન કરો, હુકમ માનો.
• أُولِي الْأَمْرِ: અધિકારીઓ, શાસકો, નેતાઓ — એટલે કે તમારા વચ્ચેના જવાબદાર વ્યક્તિઓ.
• تَنَازَعْتُمْ: તમે વિવાદ કર્યો, મતભેદ થયો.
• فَرُدُّوهُ: તો તેને પાછું ફેરવો, સોંપો.
• تَأْوِيلًا: પરિણામ, અંજામ, અંતિમ પરિણામ.

આયતનો તફસીર:

હે ઈમાન લાવનારાઓ! અલ્લાહની આજ્ઞાપાલન કરો અને રસૂલ (સલ્લલ્લાહુ અલયહિ વસલ્લમ)ની આજ્ઞાપાલન કરો, અને તમારા વચ્ચેના અધિકારીઓની પણ આજ્ઞાપાલન કરો — પરંતુ તે ત્યાં સુધી જ્યાં સુધી તેઓ અલ્લાહની અવજ્ઞાનો હુકમ ન કરે. જો તમારામાં કોઈ બાબતમાં મતભેદ થાય, તો તેનો નિર્ણય અલ્લાહના કિતાબ (કુરઆન) અને રસૂલની સુન્નત તરફ પાછો ફેરવો — જો તમે અલ્લાહ અને કયામતના દિવસ પર સાચું ઈમાન ધરાવતા હોવ. આ રીતે નિર્ણય કુરઆન અને સુન્નત તરફ પાછો ફેરવવો એ તમારા માટે વધુ સારો છે અને તેનું પરિણામ પણ સૌથી ઉત્તમ છે.

આ આયતમાં અલ્લાહ તઆલાએ ઈમાનવાળાઓને ત્રણ સ્તરની આજ્ઞાપાલનનો હુકમ આપ્યો છે: સૌ પ્રથમ અલ્લાહની, પછી તેના રસૂલની, અને પછી તેમના વચ્ચેના જવાબદાર અધિકારીઓની — શરત એ છે કે તે અધિકારીઓ પોતે અલ્લાહ અને રસૂલની આજ્ઞાના દાયરામાં રહીને હુકમ કરે. જો તેઓ પાપનો હુકમ કરે તો તેમની વાત માનવી નહીં.

ત્યારબાદ અલ્લાહએ મુસ્લિમોને એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધાંત શીખવ્યો: જ્યારે પણ તમારામાં કોઈ ધાર્મિક કે દુન્યવી બાબતમાં મતભેદ ઊભો થાય, તો પોતાની ઈચ્છા કે અભિપ્રાય પ્રમાણે ચાલવાને બદલે કુરઆન અને સુન્નત તરફ જાઓ. જે નિર્ણય આ બે સ્રોતો સાથે મેળ ખાય તેને અપનાવો, અને જે વિરુદ્ધ હોય તેને છોડી દો. આ જ સાચા ઈમાનની નિશાની છે. જે વ્યક્તિ અલ્લાહ અને આખિરતના દિવસ પર ઈમાન ધરાવે છે, તે મુશ્કેલીના સમયે પોતાના મનસ્વી નિર્ણયને નહીં, પરંતુ અલ્લાહના કલામ અને નબી (સ.અ.વ.)ની સુન્નતને આધાર બનાવશે.

અલ્લાહએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે આ રીતે કુરઆન અને સુન્નત તરફ પાછા ફરવું એ ઝઘડા અને મતભેદમાં પડી રહેવા કરતાં ઘણું સારું છે, અને તેનું અંતિમ પરિણામ પણ સૌથી ઉત્તમ છે. કારણ કે મનુષ્યના અભિપ્રાય ભૂલભરેલા હોઈ શકે છે, પરંતુ અલ્લાહનો હુકમ અને તેના રસૂલની સુન્નત હંમેશાં હિતાવહ અને સાચી હોય છે.

આ આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. આજ્ઞાપાલનનો ક્રમ: અલ્લાહની આજ્ઞાપાલ