وہ تو یہی چاہتے ہیں کہ جس طرح وہ خود کافر ہیں (اسی طرح) تم بھی کافر ہو کر (سب) برابر ہوجاؤ تو جب تک وہ خدا کی راہ میں وطن نہ چھوڑ جائیں ان میں سے کسی کو دوست نہ بنانا اگر (ترک وطن کو) قبول نہ کریں تو ان کو پکڑ لو اور جہاں پاؤ قتل کردو اور ان میں سے کسی کو اپنا رفیق اور مددگار نہ بناؤ
تَڪْفُرُونَ: توهان ڪفر ڪريو (الله جي نعمتن ۽ اسلام جو انڪار ڪريو).
سَوَاءً: برابر، هڪجهڙا.
أَوْلِيَاءَ: دوست، مددگار، سرپرست.
يُهَاجِرُوا: هجرت ڪن (شرڪ جي شهر کي ڇڏي اسلام جي شهر ڏانهن لڏي وڃن).
تَوَلَّوْا: منهن موڙي ڇڏيائون، انڪار ڪيائون.
نَصِيرًا: مددگار، سهائو.
2) تفسير:
اي ايمان وارؤ! اهي منافق ۽ بي ايمان ماڻهو دل ۾ اهو ئي چاهين ٿا ۽ تمنا ڪن ٿا ته توهان به انهن وانگر اسلام کان انڪار ڪريو ۽ ڪفر اختيار ڪريو، ته جيئن توهان ۽ اهي ڪفر ۾ برابر ٿي وڃو. انهن جي دل جي بيماري ۽ دشمني جو اندازو انهيءَ ڳالهه مان لڳائي سگهجي ٿو ته اهي توهان جي بربادي ۽ گمراهي جا خواهشمند آهن.
ان ڪري الله تعاليٰ مسلمانن کي خبردار ڪندي فرمايو ته جيستائين اهي ماڻهو پنهنجي شرڪ واري شهر کي ڇڏي، خالص الله جي رضا ۽ دين جي خدمت لاءِ هجرت نه ڪن، تيستائين انهن کي پنهنجو دوست ۽ مددگار نه بڻايو. هجرت انهن جي ايمان جي سچائي جو ثبوت آهي، ڇاڪاڻ ته جيڪو ماڻهو حقيقي مؤمن هوندو آهي، سو الله ۽ سندس رسول جي محبت ۾ پنهنجو وطن، گهر ۽ مال ڇڏڻ کان به نه ڊڄندو آهي.
پوءِ جيڪڏهن اهي ماڻهو ايمان ۽ هجرت کان منهن موڙين ۽ پنهنجي ڪفر ۽ دشمني تي ئي قائم رهن، ته پوءِ اي مسلمانؤ! انهن کي جتي به لڀو، قابو ڪريو ۽ قتل ڪريو، ڇاڪاڻ ته اهي توهان جا کليل دشمن آهن. ۽ انهن مان ڪنهن کي به نه پنهنجو دوست بڻايو ۽ نه ئي مددگار، ڇاڪاڻ ته اهي توهان جي دين ۽ دنيا جي ڀلائيءَ جا خواهشمند نه آهن.
3) فائدا ۽ سبق:
دين جي حفاظت جي اهميت: هي آيت مسلمانن کي سيکاريندي آهي ته دين جي حفاظت ۽ ايمان جي سلامتي سڀ کان مٿانهين ترجيح آهي. دشمنن سان دوستيءَ جو تعلق رکڻ، جيڪي اسلام جي خاتمي جا خواهشمند هجن، ايمان لاءِ وڏو خطرو آهي.
هجرت جي عظمت: هجرت في سبيل الله هڪ وڏي عبادت ۽ ايمان جي سچائي جو ثبوت آهي. جيڪو الله لاءِ پنهنجو گهر بار ۽ وطن ڇڏي ٿو، ان جو اجر الله وٽ محفوظ آهي.
دشمن کي سڃاڻڻ: اسلام مسلمانن کي سيکاريندي آهي ته اهي پنهنجن دوستن ۽ دشمنن کي سڃاڻن ۽ ظاهري دوستيءَ جي پردي ۾ لڪل دشمنيءَ کان هوشيار رهن.
الله جي حڪم جي تعميل: الله تعاليٰ جي حڪمن جي تعميل ۾ ئي مسلمانن جي ڪاميابي آهي. جڏهن الله تعاليٰ ڪنهن کي دوست نه بڻائڻ جو حڪم ڏئي ٿو، ته ان ۾ ضرور مسلمانن جي ڀلائي ۽ حڪمت آهي.
اسلام جي عالمگير اصول: هي آيت ڏيکاري ٿي ته اسلام صرف هڪ مذهبي عقيدو نه آهي، پر هڪ مڪمل ضابطه حيات آهي، جيڪو مسلمانن کي سياسي، سماجي ۽ فوجي معاملن ۾ به رهنمائي فراهم ڪري ٿو.
قرآن جي حقانيت: قرآن مجيد ۾ بيان ڪيل اهي حڪم ۽ هدايتون وقت گذرڻ سان به پنهنجي اهميت نه وڃائينديون آهن، ڇاڪاڻ ته اهي انسانيت جي فطرت ۽ ان جي ضرورتن سان ٺهڪندڙ آهن.
الله (اُھو آھي) جو اُن کانسواءِ ڪو عبادت جو لائق نه آھي، قيامت جي ڏينھن جنھن ۾ (ڪو) شڪ نه آھي اوھان کي ضرور گڏ ڪندو، ۽ الله کان ڪير (پنھنجي) ڳالھ ۾ زور سچو آھي.
اوھان کي ڇا (ٿيو) آھي جو منافقن جي بابت ٻه ٽوليون (ٿي پيا) آھيو ۽ الله سندن ڪرتوتن سببان کين اونڌو ڪيو آھي، جنھن کي الله ڀلايو تنھن کي اوھين ھدايت ڪرڻ گھُرندا آھيو ڇا؟ جنھن کي الله ڀلائيندو آھي تنھن لاءِ ڪا واٽ ڪڏھن نه لھندين.
پر (انھن سان نه وڙھو) جيڪي اھڙيءَ قوم سان ڳنڍيل ھجن جو اوھان جي ۽ انھن جي وچ ۾ انجام ٿيل ھجي يا اوھان وٽ ھن حال ۾ اچن جو اوھان سان وڙھڻ يا پنھنجي قوم سان وڙھڻ کان سندن سينا دِڪ ٿيا ھجن، ۽ جيڪڏھن الله گھري ھا ته کين اوھان تي غالب ڪري ھا پوءِ اوھان کي ضرور مارين ھا، پوءِ جيڪڏھن اوھان کان پاسو ڪن ۽ اوھان سان نه وڙھن ۽ اوھان ڏانھن صُلح (جي پيغام) کي اُڇلين پوءِ الله اوھان لاءِ مٿن ڪا ويڙھ جي واٽ نه ڪئي آھي.
SurahQuran.com was founded as a humble effort to serve the Noble Book and the pure Sunnah, to invite people to Allah, and to make the religious sciences accessible according to the methodology of the Quran and Sunnah. We praise and thank Allah for His grace, and we ask Him to accept our work and make it sincere for His noble Face.