સૂરા અન-નિસા — આયત 98

1. શબ્દોના અર્થ:

• الْمُسْتَضْعَفِينَ: નબળા ગણાયેલા, દબાયેલા, જેઓને કમજોર બનાવી દેવામાં આવ્યા છે.
• حِيلَةً: ઉપાય, યુક્તિ, કોઈ રસ્તો કે શક્તિ જેનાથી પોતાનું રક્ષણ કરી શકાય.
• يَهْتَدُونَ سَبِيلًا: સાચો રસ્તો શોધી શકતા નથી, એટલે કે છુટકારો મેળવવાનો કોઈ માર્ગ જાણતા નથી.

1. આયતની તફસીર:

આ આયત પહેલાં જે લોકોની વાત આવી હતી કે જેઓ હિજરત કરવાનું છોડી દે છે અને જુલ્મની વચ્ચે રહી જાય છે, તેમના માટે ઠપકો અને ચેતવણી હતી. પરંતુ આ આયતમાં અલ્લાહ તઆલા એક મહત્વપૂર્ણ અપવાદ (ઇસ્તિસ્ના) બતાવે છે: તે લોકો કે જેઓ ખરેખર મજબૂર છે — પુરુષો, સ્ત્રીઓ અથવા બાળકો — જેઓ પોતાની જાત પર થતા જુલ્મ અને દબાણને દૂર કરવાની કોઈ શક્તિ ધરાવતા નથી, અને તેમની પાસે એવો કોઈ રસ્તો પણ નથી કે જેનાથી તેઓ આ હાલતમાંથી બહાર નીકળી શકે. આવા લોકોને અલ્લાહના ઠપકાના દાયરામાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યા છે. તેમના માટે અલ્લાહની રહેમત અને મહેરબાનીની આશા છે કે તેમને માફ કરી દેવામાં આવે. અલ્લાહ ખૂબ જ માફ કરનારો અને દયાળુ છે, ખાસ કરીને તે લોકો માટે જેઓ પોતાની ભૂલ સુધારી લે છે અને અલ્લાહ તરફ પાછા ફરે છે.

1. આ આયતમાંથી શીખવા મળતા ફાયદા:

• અલ્લાહ તઆલા તેના બંદાઓની મજબૂરી અને નબળાઈને સારી રીતે જાણે છે. જે લોકો પાસે કોઈ ઉપાય નથી, તેમને તે ઠપકો આપતો નથી, પરંતુ માફ કરે છે.
• ઇસ્લામ એ દયા, ન્યાય અને સમજણનો ધર્મ છે. તે મજબૂર લોકો પર બોજ નાખતો નથી, પરંતુ તેમની પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખે છે.
• અલ્લાહની રહેમત તેના ગુસ્સા પર પ્રબળ છે. જે લોકો નબળા છે અને તેમની પાસે કોઈ રસ્તો નથી, તેમના માટે પણ અલ્લાહ પાસે માફીની આશા છે.
• આ આયત આપણને શીખવે છે કે આપણે બીજાઓની પરિસ્થિતિને સમજવી જોઈએ અને તેમના પર જલદી ફતવો ન લગાવવો જોઈએ.
• અલ્લાહની સિફતો (ગુણો) — "અફુવ્વુન ગફૂર" (ખૂબ માફ કરનાર, ક્ષમા આપનાર) — આપણને તેની નજીક લાવે છે અને આપણા દિલોમાં તેની મહેરબાનીની આશા જગાવે છે.
• આ આયત એ વાતનો પુરાવો છે કે ઇસ્લામમાં દરેક વ્યક્તિની પરિસ્થિતિ અને ક્ષમતા અનુસાર જવાબદારી નક્કી થાય છે. આ એક એવો ધર્મ છે જે ન્યાય અને દયાનો સંગમ છે.