સૂરા અન-નિસા — આયત 96

શબ્દોના અર્થ:

• دَرَجَاتٍ: ઉંચા દરજ્જા, એટલે કે જન્નતમાં એકબીજાથી ઉપરના સ્તરો.
• مَغْفِرَةً: ક્ષમા, એટલે કે પાપોની માફી.
• رَحْمَةً: દયા, એટલે કે અલ્લાહની વિશાળ કૃપા.
• غَفُورًا: ખૂબ ક્ષમા કરનાર.
• رَحِيمًا: અત્યંત દયાળુ.

આયતની તફસીર:

આ આયત પહેલાંની આયતના સંદર્ભમાં આવે છે, જેમાં અલ્લાહના માર્ગમાં જેહાદ કરનારા અને તેમના ઘર છોડીને હિજરત કરનારા મોમિનોના મોટા ઈનામનો ઉલ્લેખ છે. અહીં અલ્લાહ તઆલા તે ઈનામની વિગત જણાવે છે:

અલ્લાહ તેમના માટે જન્નતમાં ઉંચા-ઉંચા દરજ્જા આપશે, જે એકબીજાથી ઉપરના સ્તરોમાં હશે. સાથે જ તેમના પાપોની ક્ષમા કરશે અને તેમના પર પોતાની વિશાળ દયા કરશે. આ દરજ્જા, ક્ષમા અને દયા — ત્રણેય અલ્લાહ તરફથી જ છે, તેની ખાસ કૃપાનું પરિણામ છે.

પછી અલ્લાહ તઆલા પોતાના બે ગુણોનો ઉલ્લેખ કરે છે: તે ખૂબ ક્ષમા કરનારો છે — જે પોતાના બંદાઓની ભૂલો માફ કરે છે, ખાસ કરીને તે લોકોની જે તેની તરફ તૌબા કરીને પાછા ફરે. અને તે અત્યંત દયાળુ છે — તેમના પર કૃપા કરનારો છે, ખાસ કરીને તે લોકો પર જેઓ તેની આજ્ઞાપાલન કરે છે અને તેના માર્ગમાં જેહાદ કરે છે. જો કે તેમનાથી કોઈ ભૂલ થઈ જાય, તો પણ અલ્લાહ તેમને માફ કરે છે અને તેમના પર દયા કરે છે.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા:

1. અલ્લાહના માર્ગમાં જેહાદ અને હિજરત કરનારા મોમિનો માટે જન્નતમાં ઉંચા દરજ્જા, ક્ષમા અને દયાનું વચન છે — આ ઈનામ એટલું મોટું છે કે તે માટે મહેનત કરવી યોગ્ય છે.
2. અલ્લાહની ક્ષમા અને દયા તેના બંદાઓ માટે ખૂબ વિશાળ છે — જે વ્યક્તિ પણ સાચા દિલથી તેની તરફ પાછી ફરે, તેને અલ્લાહ માફ કરે છે.
3. આ આયત આપણને શીખવે છે કે અલ્લાહ પોતાના આજ્ઞાપાલક બંદાઓની નાની-મોટી ભૂલોને માફ કરવા તૈયાર છે — તે ખૂબ ક્ષમા કરનારો અને અત્યંત દયાળુ છે.
4. આ દુનિયામાં અલ્લાહના માર્ગમાં જે તકલીફો અને કુરબાનીઓ આપવી પડે છે, તેની સામે આખિરતમાં મળતું ઈનામ અત્યંત મોટું છે — આ વિચાર મોમિનને સબર અને સ્થિરતા આપે છે.
5. અલ્લાહના ગુણો — ગફૂર (ક્ષમા કરનાર) અને રહીમ (દયાળુ) — આપણને તેની નજીક લાવે છે અને તેની રહેમતની આશા જગાવે છે, જે દરેક મુસલમાનને ઈસ્લામ તરફ અને ભલાઈ તરફ વળવા પ્રેરિત કરે છે.