Гафир сүрөсү — Аят 43

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• لَا جَرَمَ — «чындыгында», «талашсыз», «шексиз» деген мааниде. Бул сөз окуянын аныктыгын жана чечкиндүүлүгүн билдирет.
• دَعْوَةٌ — «чакыруу», «дуба», «жооп берүү». Бул жерде «дубага жооп берүү», «чакырыкка жооп кайтаруу» деген мааниде колдонулган.
• مَرَدَّنَا — «кайтып барышыбыз», «кайта турган жерибиз», «акырыбыз».
• الْمُسْرِفِينَ — «чектен ашкандар», «ашыра кеткендер». Бул жерде Аллахтын чектеринен чыгып, күнөөгө жана каапырлыкка баткан адамдарды билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта ыймандуу адам өз элине жана коомчулугуна кайрылып, алардын чакырып жаткан нерселеринин жалгандыгын, ал нерсенин эч кандай пайда бере албастыгын ачык айтып жатат. Ал мындай дейт: «Силер мени чакырып жаткан нерсеңер — буттар, жалган кудайлар — дубага жооп бере албайт, аларга сыйынуунун эч кандай негизи жок. Бул дүйнөдө да, акыретте да алардан эч кандай жардам күтүүгө болбойт. Анткени алар жансыз, алсыз, эч нерсеге жарабаган нерселер».

Андан соң ал эң чоң чындыкты эскертет: «Баарыбыздын акырыбыз, кайтып бара турган жерибиз — жалгыз Аллах. Ал биздин бардык иш-аракеттерибизди көрүп турат жана ар бирибизге кылган ишине жараша сыйлык же жаза берет». Ошондой эле ал эскертет: «Аллахтын чектеринен чыгып, күнөөгө жана каапырлыкка ашыра баткан адамдар — алар тозоктун ээлери, алар тозокто түбөлүк калышат».

Бул аяттагы ыймандуу адамдын сөзү — акыйкатты айтуунун, элди туура жолго чакыруунун жана Аллахтын алдындагы жоопкерчиликти эскертүүнүн эң сонун үлгүсү. Ал өзүнүн жашоосун да, элинин келечегин да ойлоп, аларды адашуудан сактап калууга аракет кылган.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Акыйкатты айтуудан тайманбоо керек. Бул аяттагы ыймандуу адам өз элинин басымдуу бөлүгү туура эмес жолдо болсо да, акыйкатты ачык айткан. Биз да кыйынчылыкка карабай, чындыкты айтууга умтулушубуз керек.
• Жалган кудайлардан жана пайдасыз нерселерден үмүт үзүү. Буттар, жалган ишенимдер, дүйнөлүк байлык, бийлик — мунун баары өлчөмдүү жана убактылуу. Алар эч качан бизге чыныгы жардам бере албайт. Чыныгы жардам берүүчү — жалгыз Аллах.
• Ар бирибиздин акырыбыз Аллахка кайтуу. Бул дүйнө өткөөл гана. Биздин чыныгы үйүбүз — акырет. Ошондуктан бул дүйнөдөгү ар бир ишибизди Аллахтын ыраазылыгы үчүн кылууга аракет кылышыбыз керек.
• Чектен ашуудан сактануу. Аллахтын чектеринен чыгуу, күнөөгө батуу, каапырлыкка ашыра кетүү — адамды тозокко алып барат. Ошондуктан ар дайым орточо жолду карманып, Аллахтын буйруктарын аткарып, тыюу салган нерселеринен алыс болушубуз керек.
• Ыймандуу адам коомго кайдыгер болбошу керек. Бул аяттагы адам өз элинин адашуусуна көз жумуп карабай, аларды туура жолго чакырган. Биз да жакындарыбызды, досторубузду жакшылыкка чакырып, жамандыктан кайтарууга аракет кылышыбыз керек.
• Аллахтын адилеттигине ишенүү. Аллах ар бир адамга кылган ишине жараша жооп берет. Бул — бизге үмүт берет: эгер жакшылык кылсак, сыйлык алабыз; эгер жамандык кылсак, жаза алабыз. Ошондуктан жакшылыкка умтулуп, жамандыктан качуу — эң акылдуу иш.