Fussilat surasi — Oyat 43

Kalimalarning ma'nolari:

• Ma yuqolu laka – Senga aytilayotgan narsa.
• Illo ma qod qila – Faqatgina avval aytilgan narsagina.
• Lir-rusuli min qablika – Sendan oldin o'tgan payg'ambarlarga.
• Lazu mag'firah – Albatta, mag'firat (kechirim) egasidir.
• Zu 'iqobin alim – Og'riqli azob egasidir.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom! Sening qavming (Quraysh mushriklari) senga nisbatan aytayotgan so'zlari – yolg'onchilik, sehrgarlik, shoir degan ayblovlar – sendan oldin o'tgan payg'ambarlarga ham aytilgan narsalarning o'xshashidir. Barcha payg'ambarlar o'z qavmlari tomonidan xuddi shunday yolg'on va tuhmatlarga duch kelganlar. Bu sizning uchun ham tasalli bo'lsin, chunki bu Allohning odatiy sunnatidir. Sizga yetkazilayotgan ozor va e'tirozlar avvalgi payg'ambarlarga yetkazilgan ozorlardan ortiq emas. Shuning uchun sabr qiling va da'vatingizda bardavom bo'ling.

Albatta, Robbingiz (Alloh) ikki xil sifat egasidir: Birinchisi – U mag'firat egasidir, ya'ni tavba qilib, Unga qaytgan bandalarining gunohlarini kechiradi va ularga rahm qiladi. Ikkinchisi – U og'riqli azob egasidir, ya'ni o'z kufri va gunohlarida davom etib, tavba qilmaydiganlarga qattiq va alamli jazo beradi. Demak, Allohning azobi ham, mag'firati ham haqiqiydir.

Foydalar:

1. Payg'ambarlarga qilingan ozor va e'tirozlar Allohning sinovidir – bu har bir da'vatchining boshidan kechadigan yo'ldir. Bu esa mo'minlarga sabr qilishni o'rgatadi.
2. Allohning mag'firati kengdir – gunohkor banda tavba qilsa, Alloh uni kechiradi va rahmatiga oladi. Bu insonni umidsizlikka tushishdan saqlaydi.
3. Allohning azobi ham haqiqiydir – bu odamlarni gunoh va kufrdan qaytaradi, ularni to'g'ri yo'lga boshlaydi.
4. Bu oyatda da'vatchilarga katta tasalli bor – ularning boshiga tushgan qiyinchiliklar avvalgi payg'ambarlarning sinovlaridan og'ir emas, shuning uchun sabr va matonat bilan davom etish kerak.
5. Allohning ikkala sifatini bilish – mag'firat va azob – inson qalbida ham qo'rquv, ham umid uyg'otadi. Bu esa mo'minni to'g'ri yo'lda mustahkam turadi.