Аш-Шура сүрәсе — Аять 40

Сүзләрнең мәгънәләре:

• سَيِّئَةٍ — яманлык, начарлык, гөнаһ.
• مِثْلُهَا — аңа охшаш, тиңдәше.
• عَفَا — гафу итте, кичерде.
• أَصْلَحَ — төзәтте, араны яхшыртты, дуслыкны кайтарды.
• أَجْرُهُ — аның әҗере, савабы.
• الظَّالِمِينَ — залимнәр, башкаларга золым итүчеләр.

Аять тәфсире:

Бу аятьтә Аллаһы Тәгалә кешеләр арасындагы мөнәсәбәтләрдә гаделлек һәм рәхимлелек принципларын өйрәтә. Әгәр берәү сиңа яманлык кылса, синең аңа карата гаделлек белән генә җавап бирү хокукың бар — ягъни аның яманлыгына тиңдәш кенә, арттырмыйча, чиктән чыкмыйча гына җавап кайтарырга мөмкин. Ләкин бу — синең ихтыярыңда: теләсәң, үч алырсың, теләсәң, гафу итәрсең.

Әмма Аллаһы Тәгалә безне иң югары әхлакый сыйфатка — гафу итүгә һәм кичерүгә дәшә. Кем начарлыкка начарлык белән түгел, ә гафу итеп җавап бирә, һәм моның белән үз арадагы мөнәсәбәтләрне төзәтә, дуслыкны, татулыкны кайтара икән — аның әҗере Аллаһы Тәгаләдә. Бу — бик зур вәгъдә, чөнки Аллаһы Тәгаләнең әҗере бөек һәм чиксез.

Аять ахырында Аллаһы Тәгалә залимнәрне яратмавын белдерә. Бу ике төркем кешеләргә карый: беренчедән, башкаларга начарлык кылып башлаучыларга, икенчедән, үч алуда чиктән чыгучыларга, ягъни гаделлек чиген үтеп, артык җәберләүчеләргә. Аллаһы Тәгалә андый кешеләрне яратмый, киресенчә, аларга ачулы.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Ислам — гаделлек дине. Ул кешегә үз хокукын якларга рөхсәт бирә, ләкин гаделлек чигеннән чыгармый. Бу — диннең тәүфыйкый (баланслы) булуын күрсәтә.
2. Гафу итү — мөэминнең югары әхлакый сыйфаты. Ул — көчсезлек түгел, ә рухи көч һәм иман биеклеге. Гафу итүче кеше үзенең әҗерен Аллаһы Тәгаләдән алачак, бу — бөек вәгъдә.
3. Гафу итү белән бергә "төзәтү" дә таләп ителә: ягъни гафу итү арадагы мөнәсәбәтләрне яхшыртуга, дуслыкны кайтаруга юнәлдерелгән булырга тиеш. Бу — җәмгыятьтә татулык һәм бердәмлек урнаштыруның нигезе.
4. Аллаһы Тәгаләнең залимнәрне яратмавы — безне золымнан, башкаларга начарлык кылудан читләштерә. Кем дә кем Аллаһының мәхәббәтенә ирешергә тели икән, ул гаделлек кылырга, гафу итәргә һәм яхшылыкка омтылырга тиеш.
5. Бу аять безгә өйрәтә: көчле кеше — үч алучы түгел, ә гафу итә алучы. Гафу итү — күңел сафлыгының һәм иманның билгесе.