Аш-Шура сүресі — Аят 40

1. Сөздердің мағынасы:

• وَجَزَاءُ (уә жазә'у): қайтарым, жаза.
• سَيِّئَةٍ (сәййиәтин): жамандық, қылмыс, қателік.
• مِّثْلُهَا (мислүһә): оған тең, сол сияқты.
• عَفَا (ғафә): кешірді, кешірім жасады.
• أَصْلَحَ (асләха): түзеді, жақсартты, араларын бірлікке келтірді.
• أَجْرُهُ (ажруһу): оның сауабы, сыйы.
• الظَّالِمِينَ (аз-зәлимин): залымдар, әділетсіздік жасаушылар.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят адамдар арасындағы қарым-қатынасқа, әсіресе біреуге жамандық жасалған кезде қалай әрекет ету керектігіне байланысты бағыт-бағдар береді. Біреу біреуге жамандық жасаса, зардап шеккен адамның өз құқығын қорғауға, яғни сол жамандыққа тең мөлшерде ғана жауап қайтаруға қақысы бар. Бірақ бұл жерде асып кетуге, артық кек алуға болмайды — жаза жасалған жамандыққа дәлме-дәл болуы керек.

Ал енді кімде-кім өзіне жамандық жасаған адамды кешіріп, одан кек алмай, керісінше екеуінің арасындағы қарым-қатынасты түзеп, татулық орнатса, міне, сондай адамның сауабын Аллаһтың Өзі береді. Бұл — Аллаһтың үлкен сыйына ие болатын игі іс. Өйткені кешірім жасау — жүрек кеңдігінің, иман күшінің белгісі.

Аллаһ Тағала залымдарды, яғни адамдарға өздері бастап әділетсіздік жасайтындарды, біреудің малына, жанына немесе абыройына нұқсан келтіретіндерді жақсы көрмейді. Сондай-ақ жазалау кезінде шектен шығып, артық кек алатындар да залымдар қатарына жатады.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Ислам діні әділеттілікті ту етеді: адамның өз құқығын тең мөлшерде қорғауға рұқсат берілген, бірақ шектен шығуға жол жоқ.
• Кешірім жасау — әлсіздік емес, керісінше үлкен күш пен парасаттылықтың белгісі. Кешірген адам Аллаһтың алдында үлкен сауапқа ие болады.
• Кешірім тек сөзбен ғана емес, жүрекпен болуы керек: арадағы ренішті жойып, қарым-қатынасты түзеу — нағыз кешірімнің көрінісі.
• Аллаһ залымдарды жақсы көрмейді. Сондықтан әділетсіздікке бастамашы болудан да, кек алуда шектен шығудан да сақ болу керек.
• Бұл аят адамды жақсылыққа, кешірімге және татулыққа шақырады. Кешірім жасаған адам қоғамда бейбітшілік пен сыйластықтың орнауына үлес қосады.
• Аллаһтың сауапты Өзі үстіне алуы — бұл өте үлкен мәртебе. Демек, кешірім жасаған адам ешқашан ұтылмайды, керісінше ең үлкен сыйға қол жеткізеді.