Zuxruf surasi — Oyat 51

Kalimalarning ma’nolari:

• Nodа: chaqirdi, xitob qildi.
• Mulki Misr: Misr podsholigi, hukmronligi.
• Anhor: daryolar, soylar (bu yerda Nil daryosidan chiqqan katta kanallar va ariqlar nazarda tutilgan).
• Tajri min tahti: ostimdan oqadi, ya’ni qasrlari va bog‘lari ostidan oqib o‘tadi.
• Afalo tubsirun: axir ko‘rmaysizlarmi? Buni anglab yetmaysizlarmi?

Tafsir:

Fir’avn o‘z qavmining zodagonlari va katta-kattalarini yig‘ib, ularga manmanlik va g‘urur bilan xitob qildi. U dedi: “Ey qavmim! Misr podsholigi va hukmronligi menga tegishli emasmi? Mana bu daryolar — Nil daryosidan ajralib chiqqan katta kanallar — mening qasrlarim ostidan, bog‘larim va saroylarim yonidan oqib o‘tmoqda. Bularning barchasi mening qudratim va ulug‘vorligimning belgisi emasmi? Axir sizlar mening buyukligimni, saltanatimning kengligini ko‘rib turibsizlarmi? Shunday ekan, nega meni tark etib, kambag‘al va oddiy bir odam bo‘lgan Musoga ergashasizlar?”

Fir’avn bu so‘zlari bilan o‘z qavmini aldashga, ularning ko‘z o‘ngida o‘zini ulug‘lab, Muso alayhissalomning ta’sirini yo‘qotishga urindi. U moddiy hokimiyat va dunyoviy boyliklarni dalil qilib ko‘rsatdi, lekin haqiqatda bu uning nodonligi va takabburligidan boshqa narsa emas edi. Chunki haqiqiy qudrat Allohnikidir va u payg‘ambarlarni mo‘jizalar bilan qo‘llab-quvvatlaydi.

Foydalar va saboqlar:

• Bu oyatdan o‘rganamizki, dunyo mol-mulki va hokimiyat — haqiqiy ulug‘vorlikning mezoni emas. Allohning huzurida eng ulug‘ kishi — taqvodor va iymonli kishidir.
• Fir’avnning ahvoli har bir zamonada takabbur qilgan, o‘z kuchi va boyligiga suyanib haqni inkor etgan kimsalarga ibratdir. Moddiy imkoniyatlar insonni Allohning azobidan qutqara olmaydi.
• Payg‘ambarlar va haq yo‘lidagilar ko‘pincha kambag‘al va oddiy ko‘rinishda bo‘lishlari mumkin, lekin ularning yonida Allohning yordami va mo‘jizalari bo‘ladi. Shuning uchun inson zohiriy ko‘rinishga emas, balki haqiqatga qarab baho berishi kerak.
• Bu oyat mo‘minlarga sabr va ishonch bag‘ishlaydi: agar ular kuchsiz va ozchilik bo‘lsalar ham, Alloh ularni qo‘llab-quvvatlaydi va zolimlarning makri behuda ketadi.