Аль-Фатх сүрөсү — Аят 17

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• حَرَجٌ (хараж): күнөө, кемчилик, жоопкерчилик, кыйынчылык деген маанилерди билдирет. Бул жерде «күнөө эмес», «жоопкерчилик жок» деген мааниде колдонулган.
• الْأَعْمَى (аль-аъма): сокур киши.
• الْأَعْرَج (аль-аъраж): аксак, бут-буту майып киши.
• الْمَرِيض (аль-марид): оорулуу, оорусу бар киши.
• يَتَوَلَّ (ятавалла): жүз буруп кетүү, баш тартуу, моюн толгоп, алыс болуу.
• عَذَابًا أَلِيمًا (азаабан алиман): кыйноочу, катуу оорутуучу азап.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала адамдарга жеңилдик жана ырайым кылганын билдирет. Согушка (жихадга) катышууга денелик мүмкүнчүлүгү жок адамдарга — сокурларга, аксактарга жана оорулууларга — согушка барбай калгандыктары үчүн эч кандай күнөө жок, жоопкерчилик жок. Анткени алардын денеси ал милдетти аткарууга жарамсыз. Бул аят аларга жеңилдик берүү жана кечирим кылуу үчүн түшүрүлгөн.

Андан кийин Аллах Таала адамдарды эки топко бөлүп, алардын акыбетин билдирет: ким Аллахка жана Анын элчисине (пайгамбарга) моюн сунуп, аларга баш ийип, буйруктарын аткарса, Аллах аны бак-дарактарынын жана сарайларынын астынан дарыялар агып турган бейиштерге киргизет. Ал эми ким Аллахка жана Анын элчисине моюн сунуудан баш тартып, жүз буруп кетсе, Аллах аны катуу оорутуучу, кыйноочу азап менен азаптайт.

Бул аятта Аллахтын буйруктарын аткаруу жана пайгамбарга моюн сунуу — бейишке жетүүнүн жолу экени, ал эми баш тартуу жана моюн толгоо — азапка алып барары ачык баяндалган.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам — жеңилдик жана ырайым дини. Аллах Таала адамдын күчү жетпеген нерсеге милдеттендирбейт. Денелик мүмкүнчүлүгү жок адамдарга согушка барбоого уруксат берилгени — бул Исламдын адамдарга болгон мээримдүүлүгүнүн жана адилеттигинин далили.
• Аллахка жана пайгамбарга моюн сунуу — бейишке алып барат. Ким Аллахтын буйруктарын аткарып, пайгамбардын жолун ээрчисе, ага түбөлүк бейиш убада кылынган. Бул — ар бир момун үчүн чоң үмүт жана кубаныч.
• Моюн толгоо жана баш тартуу — азапка алып барат. Аллахка жана Анын элчисине моюн сунуудан баш тарткан адам катуу азапка туш болот. Бул — адамды ойлонууга жана туура жолду тандоого чакырган эскертүү.
• Ислам — бардык адамдарга арналган дин. Ал бай-кедейге, күчтүү-алсызга, ден соолугу чың-оорулууга бирдей жетет. Ар бир адам өз мүмкүнчүлүгүнө жараша Аллахка жакындай алат.
• Бул аят бизди Аллахтын буйруктарын аткарууга, пайгамбардын жолун ээрчүүгө жана бейишке умтулууга чакырат. Ошондой эле Аллахтын ырайымынан үмүт үзбөөгө, кыйынчылыктарга карабастан Ага моюн сунууга үндөйт.