Sura Al-Fath — Aya 17

Maana za maneno:

• Haraj (حَرَج): Dhambi, lawama, au makosa.
• A'ma (الأَعْمَى): Kipofu.
• A'raj (الأَعْرَج): Mwenye kiwete au mlemavu wa mguu.
• Maridh (الْمَرِيض): Mgonjwa.
• Yatawalla (يَتَوَلَّ): Anayegeuka na kuacha utii.

Ufafanuzi wa Aya:

Ewe Mtume, hakuna dhambi wala lawama kwa kipofu, mwenye kiwete, au mgonjwa wanapokosa kwenda vitani (jihadi) pamoja na Waumini wengine, kwa sababu wao hawana uwezo wa kufanya hivyo. Mwenyezi Mungu amewapa ruhusa hii kwa ajili ya udhuru wao, na hakuna adhabu kwao kwa kuchelewa nyuma.

Na mwenye kumtii Mwenyezi Mungu na Mtume wake kwa kufuata amri zao na kujiepusha na makatazo yao, Mwenyezi Mungu atamwingiza katika Mabustani (Pepo) ambayo mito inapita chini ya miti na majumba yake. Na mwenye kugeuka na kuacha utii wa Mwenyezi Mungu na Mtume wake, na kukataa kwenda vitani bila ya udhuru wowote, basi Mwenyezi Mungu atamuadhibu adhabu chungu na yenye kuumiza sana.

Aya hii ilishuka wakati Waumini wenye udhuru (wagonjwa, vipofu, na vilema) walipouliza: "Vipi sisi, ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu?" Mwenyezi Mungu akawajibu kwamba hawana dhambi kwa kukosa kwenda vitani kwa sababu ya udhuru wao, na kwamba thawabu yao iko kwa Mwenyezi Mungu kwa nia yao njema.

Faida Zinazotokana na Aya:

1. Huruma ya Mwenyezi Mungu kwa waja wake: Aya hii inaonyesha upole na rehema ya Mwenyezi Mungu kwa wale ambao hawana uwezo wa kufanya wajibu fulani. Mwenyezi Mungu hawakalifanyi jambo lisilowezekana kwa mtu yeyote, na hii inaonyesha ukamilifu wa haki na rehema Yake.
2. Kila mtu anahisabika kwa kadiri ya uwezo wake: Katika Uislamu, mtu anapewa majukumu kwa kadiri ya uwezo wake. Mwenyezi Mungu hamtaksisi mtu nafsi yake isipokuwa kwa kile anachoweza, na hii inafanya dini hii kuwa rahisi na yenye kukubalika kwa watu wote.
3. Utii ni ufunguo wa Pepo: Aya inatuonyesha kwamba njia ya kufikia Pepo yenye neema ni kumtii Mwenyezi Mungu na Mtume wake. Hii inatuhimiza kushikamana na amri za Mwenyezi Mungu na kufuata sunnah ya Mtume (SAW).
4. Onyo kwa wanaoacha utii: Aya inaonya dhidi ya kugeuka na kuacha utii, kwamba adhabu ya Mwenyezi Mungu ni chungu na yenye kuumiza. Hii inatufanya tuwe waangalifu na tusipuuzie amri za Mwenyezi Mungu.
5. Uislamu ni dini ya kukubalika na yenye kurahisisha: Mwenyezi Mungu amewapa udhuru wenye shida zao, na hii inaonyesha kwamba Uislamu haukusudii kumlemaza mtu yeyote, bali unalenga kumwezesha mja kumwabudu Mola wake kwa njia bora zaidi iwezekanavyo.