Ар-Рахман сүресі — Аят 4

1. Сөздердің мағынасы:

• عَلَّمَهُ — оған үйретті.
• الْبَيَانَ — айқын түсіндіру, ойды жеткізу, сөйлеу және жазу арқылы өз ішкі ойын білдіру қабілеті. Бұл сөз адамның өз ойын, сезімін, мақсатын анық әрі түсінікті етіп жеткізу мүмкіндігін білдіреді.

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала адамзатты жаратып, оған басқа жаратылыстардан ерекшеленетін үлкен нығмет берді — ол баян, яғни өз ойын анық жеткізу қабілеті. Адам өз ішіндегі ойды, сезімді, мақсатты сөзбен айту, жазу арқылы жеткізе алады. Бұл қабілет арқылы адам өзін басқаларға танытады, білім мен тәжірибесін бөліседі, қарым-қатынас жасайды. Кейбір тәпсіршілер бұл сөзді «әрбір нәрсенің атын білу» деп те түсіндірген. Яғни, Алла адамға тек сөйлеу мүмкіндігін ғана емес, сонымен қатар айналасындағы заттар мен құбылыстарды атап, танып-білу қабілетін де берді. Осы арқылы адам жаратылыстың ішіндегі ерекше, ардақты мақұлыққа айналды.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Алла Тағала адамға берген баян нығметі — Оның шексіз мейірімі мен даналығының көрінісі. Бұл қабілет адамды басқа жаратылыстардан айрықша етеді.
• Сөйлеу, жазу, ойды жеткізу — үлкен жауапкершілік. Бұл нығметті жақсылыққа, шындыққа, білім таратуға пайдалану керек.
• Тіл мен сөздің құдіреті зор: ол адамды жақсылыққа да, жамандыққа да жетелей алады. Сондықтан әр сөзді ойланып айту — мұсылманның әдебі.
• Бұл аят адамды Алланың берген нығметтеріне шүкір етуге, өз қабілетін игілікке жұмсауға шақырады.
• Құран Кәрімнің өзі — баянның ең кемел үлгісі. Оны оқып, түсініп, өзгелерге жеткізу — әр мұсылманның парызы.