سوره رحمن — آیه 55

معانی کلمات:

• آلاء: نعمتها، جمع «أَلْی» یا «أَلاء» به معنای نعمتهای فراوان و آشکار.
• تُکَذِّبان: تکذیب میکنید، انکار میکنید (مخاطب به دو نفر: جن و انس).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، پس از برشمردن نعمتهای بیشمار خود در آیات پیشین (مانند آفرینش آسمانها، زمین، خورشید و ماه، میوهها، نخلها و...)، با لحنی پرسشی و توبیخی خطاب به دو گروه جن و انس میفرماید: «پس ای گروه جن و انس! کدامیک از نعمتهای پروردگارتان را انکار میکنید و تکذیب مینمایید؟» این استفهام، استفهام تقریری و توبیخی است؛ یعنی هیچیک از نعمتهای الهی را نمیتوان انکار کرد، چرا که نعمتهای او آشکار و غیرقابل انکارند و هر کس منصف باشد، به آنها اعتراف میکند. این آیه در حقیقت اتمام حجت بر بندگان است تا با دیدن این همه نعمت، شکرگزار باشند و در برابر آنها سرکشی نکنند.

فواید و پیامهای آیه:

• نعمتهای خداوند آنقدر زیاد و متنوع است که انسان و جن نمیتوانند حتی یکی از آنها را انکار کنند؛ پس باید در برابر این همه لطف و رحمت، شکرگزار و مطیع باشیم.
• این آیه ما را به تفکر در نعمتهای الهی دعوت میکند؛ تفکری که محبت خدا را در دل افزایش میدهد و انسان را به بندگی و اطاعت بیشتر سوق میدهد.
• یادآوری نعمتها، انسان را از کفران و ناسپاسی بازمیدارد و او را به تواضع و فروتنی در برابر خالق هستی وامیدارد؛ چرا که هر نعمتی نشانهای از محبت خداوند به بندگانش است.
• این آیه هشداری است برای کسانی که نعمتهای الهی را میبینند اما آنها را به خود یا دیگران نسبت میدهند و از یاد خدا غافل میشوند؛ چرا که همه نعمتها از آنِ خداست و باید او را سپاس گفت.