Ар-Рахман сүресі — Аят 55

1. Сөздердің мағынасы:

• فَبِأَيِّ — "сонда қайсысымен" деген мағынада; сұрақ қою арқылы мойындатуға бағытталған.
• آلَاءِ — "нематтар", "игіліктер", "сый-сияпаттар" дегенді білдіреді. Бұл сөздің жекеше түрі "إِلًى" немесе "آلَاء" болып, Алланың адамға берген түрлі игіліктерін білдіреді.
• رَبِّكُمَا — "екеуіңнің Раббың" деген мағынада. Мұндағы "екеуің" деп жын мен адамзат қауымына қаратылып айтылған.
• تُكَذِّبَانِ — "екеуің өтірік дейсіңдер", яғни "екеуің жоққа шығарасыңдар" деген мағынаны береді.

1. Аяттың тәпсірі:

Ар-Рахман сүресінің бұл аяты Алла Тағаланың жын мен адамзатқа қарата айтқан сұрағы түрінде келеді. Алла оларға Өзінің сансыз игіліктерін, рақымын және сый-сияпатын еске сала отырып: "Ендеше, Раббыларыңның қай игілігін жоққа шығарасыңдар?" — деп сұрайды.

Бұл сұрақ адамды ойландыруға, Алланың берген түрлі нығметтерін мойындауға және оларға шүкір етуге шақырады. Адам баласы мен жын қауымына берілген игіліктер соншалықты көп және алуан түрлі: денсаулық, ақыл, тіл, көру, есту қабілеттері, ризық-несібе, отбасы, иман нұры, Құран бағыт-бағдары — осының барлығы Алланың шексіз рақымының көрінісі. Сондықтан адам баласы осы игіліктердің бірін де жоққа шығарып, Аллаға күпірлік етуге немесе шүкірсіздік қылуға хақысы жоқ.

Аяттағы сұрақ риторикалық сипатта болғанымен, ол адамды өз бойындағы жауапкершілікті сезінуге, Алланың нығметтерін мойындауға және оларды дұрыс пайдалануға бағыттайды. Бұл сұрақ әр адамның жүрегіне терең бойлап, оны Аллаға деген махаббат пен шүкіршілікке жетелейді.

1. Аяттан алынатын пайдалы қағидалар:

• Алла Тағаланың игіліктері сансыз және шексіз екенін мойындау — иманның негіздерінің бірі.
• Әрбір нығмет — Алланың рақымы мен мейірімінің көрінісі; оны жоққа шығару немесе шүкірсіздік қылу үлкен қателік.
• Адам баласы өз өміріндегі әрбір жақсылықты Алладан деп біліп, шүкіршілік етуге тиіс.
• Бұл аят адамды өзін-өзі тексеруге, Алланың берген игіліктерін дұрыс пайдаланып жүрміз бе деп ойлануға шақырады.
• Ислам діні — шүкіршілік пен ризашылық діні; ол адамды Алланың нығметтерін мойындап, оларды игілікке жаратуға тәрбиелейді.
• Құран аяттары адамды ойландыру, жүрегін жібіту және иманға жетелеу үшін сұрақ қою әдісін жиі қолданады; бұл — Құранның керемет стилінің бір көрінісі.