Hadid surasi — Oyat 19

Kalimalarning ma'nolari:

• As-Siddiqun (الصِّدِّيقُونَ): Iymonlari va tasdiqlari juda kuchli bo‘lgan, so‘zida va amalida to‘liq rostgo‘y bo‘lgan insonlar.
• Ash-Shuhada (الشُّهَدَاءُ): Bu yerda ikki ma’no nazarda tutilgan: birinchisi – payg‘ambarlar va avliyolar, ular ummatlarga guvoh bo‘ladilar; ikkinchisi – Alloh yo‘lida jonini fido qilgan shahidlar.
• Al-Jahim (الْجَحِيمِ): Do‘zaxning eng qattiq va qo‘rqinchli qatlami.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda mo‘minlar va kofirlarning oxirgi oqibatini bayon qilib, quyidagilarni aytadi: Allohga va Uning barcha payg‘ambarlariga iymon keltirgan, ularning birortasini ajratmagan, hammasiga birdek ishongan insonlar – aynan o‘sha zotlar haqiqiy siddiqunlardir. Ularning iymonlari shunchaki og‘izda emas, balki qalbda mustahkam o‘rnashgan, so‘zlarida, amallarida va e’tiqodlarida to‘liq tasdiqlangan bo‘ladi. Ular Allohning huzurida shahidlar darajasiga erishadilar. Bunday mo‘minlarga Robbilarining oldida ularning savoblari – ya’ni qilgan yaxshi amallarining mukofoti va qiyomat kunida ularning yo‘lini yorituvchi nuri bor. Bu nur ularning o‘ng tomonlarida va oldilarida harakatlanib, ularni jannatga yetaklaydi.

Aksincha, Allohga kufr keltirgan, Uning payg‘ambarlarini inkor etgan va Uning oyatlarini – dalil-u hujjatlarini yolg‘on deb hisoblagan kimsalar esa do‘zax egalaridir. Ular qiyomat kunida jahannamga kirib, unda abadiy qoladilar; ular uchun na savob, na nur bo‘ladi. Ular zulmatlar ichida azob-uqubatda qoladilar.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

• Iymonning haqiqiy ma’nosi – Allohga ham, Uning barcha payg‘ambarlariga ham birdek ishonishdir. Bir payg‘ambarga iymon keltirib, boshqasini inkor qilish – kufrdir.
• Siddiqunlik darajasi – iymonning eng oliy martabalaridan biri bo‘lib, bu darajaga erishgan kishi Alloh huzurida shahidlar qatoriga qo‘shiladi. Bu mo‘minlar uchun ulkan sharaf va rag‘batdir.
• Qiyomat kuni mo‘minlarning yuzlari nur bilan yoritiladi, bu nur ularning dunyodagi iymonlari va amallarining barakasidir. Kofirlar esa bu nurdan mahrum bo‘lib, zulmat va azobda qoladilar.
• Ushbu oyat mo‘minlarga katta umid va xushxabar beradi: agar ular chin dildan iymon keltirib, solih amallar qilsalar, ularning oxirati go‘zal bo‘ladi. Shu bilan birga, kofirlar uchun ogohlantirish mavjud – kufr va inkor qilishning oqibati do‘zaxdir.