Hədid surəsi — Ayə 25

Sözlərin izahı:

• الْبَيِّنَات (əl-bəyyinat): Aydın dəlillər, möcüzələr və açıq-aydın sübutlar.
• الْمِيزَان (əl-mizan): Ədalət, tarazlıq; həm maddi tərəzi, həm də mənəvi ədalət mənasını daşıyır.
• الْقِسْط (əl-qist): Ədalət, haqqa uyğun davranmaq.
• بَأْس (bə's): Güc, qüvvət, döyüş qüdrəti.
• بِالْغَيْب (bil-qayb): Görünmədən, qeybdə olarkən; Allahı və peyğəmbərini görmədən, qəlbdən iman edib yardım etmək.

Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə buyurur ki, Biz peyğəmbərlərimizi açıq-aydın dəlillərlə, möcüzələrlə və aydın sübutlarla göndərdik. Onlarla birlikdə kitabı — yəni vəhyi, ilahi hökmləri və şəriəti — nazil etdik. Həmçinin ədaləti, yəni insanların bir-biri ilə haqqa uyğun, ədalətli davranmalarını təmin edən ölçünü də endirdik. Bunların hamısı o üçün idi ki, insanlar aralarında ədalətlə davransınlar, haqsızlıq etməsinlər, bir-birinin haqqını tapdalama sınlar.

Sonra Allah dəmirin yaradılışına diqqətimizi çəkir. Dəmirdə böyük bir güc, qüvvət və döyüş qüdrəti vardır. Ondan silah hazırlanır, düşmənə qarşı müdafiə olunur. Eyni zamanda dəmirin insanlar üçün saysız-hesabsız faydaları vardır — sənayedə, tikintidə, kənd təsərrüfatında, gündəlik həyatda istifadə olunan alətlərin hazırlanmasında və s. Bu, Allahın insanlara olan sonsuz mərhəmətinin və hikmətinin bir göstəricisidir.

Allah bunları ona görə bəyan edir ki, kimin Onun dininə, peyğəmbərlərinə görünmədən, qəlbdən kömək edəcəyi aşkar olsun. Yəni insan Allahı və peyğəmbərini görmədən, qeybdə olduğu halda Onun yolunda canıyla, malıyla, gücüylə mübarizə aparırsa, bu, onun səmimi imanının və ixlasının dəlilidir. Həqiqətən, Allah çox güclüdür, heç bir şey Ona güc gələ bilməz; qüdrətlidir, heç kim Onu məğlub edə bilməz.

Ey insan! Bu ayə sənə xatırladır ki, Allah sənə doğru yolu göstərmək üçün peyğəmbərlər göndərdi, kitablar nazil etdi, ədaləti bərqərar etdi və yerin altından dəmiri sənin xidmətinə verdi. Bütün bunlar sənin dünya və axirət səadətin üçündür. Elə isə gəl, bu ilahi çağırışa qulaq as, iman gətir və Allahın dininə kömək et ki, sən də qurtuluşa yetişəsən. Allahın qüdrəti və əzəməti qarşısında heç bir şey dayana bilməz — O, hər şeyə qadirdir və hər şeydən üstündür.