An'om surasi — Oyat 32

Kalimalarning ma'nolari:

• La'ib – o'yin, hazil, jiddiy bo'lmagan ish.
• Lahv – bema'ni mashg'ulot, vaqtni bekorga o'tkazish, g'urur va boshqa narsa bilan ovunish.
• Dorul oxirat – oxirat diyori, ya'ni qiyomatdan keyingi abadiy hayot.
• Yattaqun – Allohdan qo'rqib, Uning buyruqlarini bajarib, qaytargan narsalaridan saqlanadiganlar.

Tafsir:

Bu dunyo hayoti, ey insonlar, o'zining butun ko'rinishlari, ziynatlari va lazzatlari bilan faqat o'yin va bema'ni mashg'ulotdir. Uning naqadar o'tkinchi ekanini, undagi barcha narsalarning bir kun yo'q bo'lib ketishini anglagan kishi, unga aldanib qolmaydi. Dunyo hayoti, aslida, bolalarning o'yiniga o'xshaydi – ular o'ynab, vaqtni zavq bilan o'tkazadilar, lekin bu o'yinning hech qanday haqiqiy qiymati yo'q. Xuddi shunday, bu dunyoda faqat o'z nafsi va shahvatlariga berilib, Allohning buyruqlarini unutgan kishining hayoti ham o'yin va bema'nilikdan boshqa narsa emas.

Ammo oxirat diyori – bu abadiy hayot maskani bo'lib, u Allohdan qo'rqadigan, Uning amrlarini bajarib, qaytargan narsalaridan saqlanadigan taqvodor bandalar uchun juda yaxshi va afzaldir. Chunki ular bu dunyoda o'tkinchi lazzatlardan voz kechib, abadiy ne'matlarga erishadilar. Ular uchun jannat va undagi cheksiz rohatlar bor.

Ey mushriklar, sizlar dunyoning o'tkinchi ziynatlariga berilib, oxiratni unutayapsizlar. Aql-idrokingizni ishlatib, o'ylab ko'rmaysizlarmi? Qoladigan, abadiy bo'lgan narsani o'tib ketadigan, yo'q bo'ladigan narsadan afzal deb bilmaysizlarmi? Agar aql bilan fikr qilsangiz, albatta, oxiratni dunyodan ustun qo'rggan bo'lar edingiz.

Foydalar:

1. Bu oyat mo'min kishiga dunyo hayotining haqiqiy qiyofasini ko'rsatadi – u o'tkinchi, o'yin-kulgi va bema'nilikdan iborat. Shuning uchun mo'min kishi dunyoga berilib ketmaydi, balki uni oxiratga yetaklovchi vosita sifatida ishlatadi.
2. Taqvo – ya'ni Allohdan qo'rqish va Uning amrlariga itoat qilish – oxiratda yaxshi natijaga erishishning yagona yo'li ekanini o'rgatadi. Bu esa insonni yaxshi amallar qilishga, gunohlardan saqlanishga undaydi.
3. Aql-idrokni ishlatishga da'vat – inson o'z aqli bilan o'ylab, abadiy hayotni o'tkinchi hayotdan afzal ko'rishi kerak. Bu esa insonni to'g'ri yo'lga boshlaydi va uni gunoh qilishdan saqlaydi.
4. Bu oyat mo'minlarga umid bag'ishlaydi – ular bu dunyoda qanchalar qiyinchilik va mashaqqatlarga duchor bo'lishmasin, oxiratda ular uchun yaxshi mukofot borligini biladilar. Bu esa ularni sabr-qanoatga va to'g'ri yo'lda davom etishga chorlaydi.