Ənam surəsi — Ayə 91

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• قَدَرُوا (qadarū): Onlar Allahı lazımınca qiymətləndirmədilər, Ona layiq olduğu ehtiramı göstərmədilər.
• قَرَاطِيسَ (qarātīs): Vərəqlər, dəftərlər, ayrı-ayrı səhifələr.
• خَوْضِهِمْ (xawdihim): Onların batil söhbətləri, boş danışıqları, haqqa qarşı mübahisələri.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala müşriklərin və kitab əhlindən olan bəzi kimsələrin böyük bir yanlışını bizə göstərir. Onlar dedilər ki, guya Allah heç bir insana heç bir vəhy nazil etməmişdir. Bu sözləri ilə onlar Allahın qüdrətini, hikmətini və rəhmətini lazımınca qiymətləndirmədilər, Onu haqqı ilə tanımadılar. Halbuki Allah-Təala Öz qullarına rəhm edərək onlara yol göstərmək üçün vəhy nazil edir.

Ey Peyğəmbər! Bu iddiaçılara de: Əgər Allah heç bir insana heç bir şey nazil etməmişdirsə, bəs Musaya gətirdiyi o Kitabı – Tövratı – kim nazil etdi? O Kitab ki, insanlar üçün bir nur, bir hidayət və doğru yol göstəricisi idi. Onunla insanlar qaranlıqdan işığa, azğınlıqdan doğru yola çıxırdılar.

Sonra Allah-Təala yəhudilərə xitab edərək onların əməlini qınayır: Siz o Kitabı ayrı-ayrı vərəqlərə bölürsünüz, istədiyinizi göstərir, çoxunu isə gizlədirsiniz. Xüsusilə də Muhəmməd peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) sifətini və peyğəmbərliyini bildirən hissələri gizlədirsiniz. Halbuki bu Kitabda sizin üçün açıq-aydın dəlillər vardır.

Allah-Təala sizə – ərəblərə – Quran vasitəsilə elə biliklər öyrətdi ki, nə siz, nə də atalarınız onları bilirdiniz. Bu Quran sizə keçmişdən və gələcəkdən, ölümdən sonrakı həyatdan xəbər verir. Elə isə de: Bu Kitabı Allah nazil etmişdir. Ondan başqa heç kim bunu edə bilməz.

Sonra onları öz batil söhbətləri və boş əməlləri içində burax, oynayıb əylənsinlər. Onlar haqqı tanımaqdan üz çevirdikcə, öz nadanlıqları içində qalsınlar. Bu, onlar üçün bir xəbərdarlıqdır – haqq onlara gəldi, amma onlar ondan üz çevirdilər.

3) Dəvət və nəsihət:

Ey insan! Bu ayə bizə öyrədir ki, Allahı haqqı ilə tanımaq, Onun vəhyini qiymətləndirmək hər bir möminin borcudur. Allah-Təala bizə Quran kimi böyük bir nur və hidayət göndərdi. Bu Quran bizə yol göstərir, qəlbimizi işıqlandırır, bizi doğru yola yönəldir. Gəlin bu ilahi hədiyyəni qiymətləndirək, onu oxuyaq, anlayaq və həyatımıza tətbiq edək. Unutmayaq ki, Allahın verdiyi bu nurdan üz çevirmək, özümüzü zülmətə atmaq deməkdir. Allah-Təala hamımıza Quranı anlamağı və onunla əməl etməyi nəsib etsin. Amin!