Аль-Анам сүресі — Аят 91

1. Сөздердің мағынасы:

• وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ — Аллаһты лайықты дәрежеде ұлықтамады, Оған тиісті құрметті көрсетпеді.
• قَرَاطِيسَ — жазылған парақтар, дәптерлер, беттер.
• تُبْدُونَهَا — оларды көрсетесіңдер, жариялайсыңдар.
• وَتُخْفُونَ كَثِيرًا — көбін жасырасыңдар.
• خَوْضِهِمْ — олардың бос әңгімесі, жалған сөздері.
• يَلْعَبُونَ — ойнап жүр, яғни жеңілтек әрекетпен айналысып жүр.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Аллаһ Тағала кейбір адамдардың Оны шынайы түрде ұлықтамағанын, Оған тиісті құрмет пен ұлықтауды көрсетпегенін хабарлайды. Олар тіпті «Аллаһ адам баласына ешбір уахи түсірмеді» деп айтуға барыпты. Бұл — Аллаһтың құдіреті мен даналығын мойындамаудың, Оның адамзатқа деген рақымын жоққа шығарудың шегі. Осындай сөздерімен олар Аллаһтың ұлылығын бағаламады, Оған лайықты құрмет көрсетпеді.

Содан кейін Аллаһ Пайғамбарымызға ﷺ оларға жауап беруді бұйырады: «Егер Аллаһ ешбір адамға кітап түсірмеді десеңдер, онда Мұсаға келген Кітапты кім түсірді?» Ол — Тәурат. Ол адамдарға нұр және тура жол ретінде келді, оларды қараңғылықтан жарыққа, адасушылықтан тура жолға бастады. Бірақ яһудилер оны өздерінің қалауларына сай бөлшектеп, парақтарға жазып, кейбірін көрсетіп, көбін жасырды. Олар Мұхаммедтің ﷺ пайғамбарлығы туралы белгілерді және тасбалталау (раджм) туралы үкімді жасырды. Осылайша олар Аллаһтың кітабын өздерінің пайдасына пайдаланып, шындықты бүркемеледі.

Сосын Аллаһ арабтарға арналған сөзді айтады: «Сендерге Құран арқылы бұрын сендер де, ата-бабаларың да білмеген нәрселер үйретілді». Яғни Құранда өткендер мен келешектер туралы, өлімнен кейінгі өмір туралы хабарлар бар, оларды сендер де, ата-бабаларың да білмеген едіңдер. Бұл — Аллаһтың адамзатқа деген үлкен рақымы мен мейірімінің көрінісі.

Содан кейін Аллаһ Пайғамбарымызға ﷺ «Аллаһ түсірді» деп айтуды бұйырады. Яғни Тәуратты да, Құранды да Аллаһ түсірді. Осыдан кейін оларды өздерінің бос әңгімелері мен жалған сөздерінің ішінде қалдырып, ойнап жүрген күйінде қалдыру керек. Бұл — оларға берілген ескерту және қорқыту.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Аллаһты шынайы түрде ұлықтау — әрбір мұсылманның парызы. Оны ұлықтамау, Оның уахиын жоққа шығару — үлкен қателік.
• Аллаһ Тағала адамзатқа әрдайым тура жол көрсетіп, пайғамбарлар мен кітаптар арқылы нұр мен бағыт беріп отырған. Бұл — Оның шексіз рақымы мен мейірімінің дәлелі.
• Құран — бізге бұрынғылар да, кейінгілер де білмеген нәрселерді үйрететін ұлы кітап. Ол — адамзат үшін бағыт-бағдар, нұр және тура жол.
• Кітапты бұрмалау, шындықты жасыру — Аллаһтың разылығынан алыстататын қасиет. Біз Құранды шынайы түрде ұстанып, оның үкімдерін жасырмай, толық жеткізуіміз керек.
• Ислам — адамзатты надандықтан білімге, адасушылықтан тура жолға бастайтын дін. Ол — Аллаһтың адамзатқа деген ең үлкен сыйы.