Аль-Анам сүресі — Аят 90

1) Сөздердің мағынасы:

• أُولَٰئِكَ — анау адамдар (бұрын аталған пайғамбарлар).
• هَدَى اللَّهُ — Аллаһ тура жолға салды.
• فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ — олардың тура жолын ұстан, оларға ер.
• أَجْرًا — ақы, сыйақы, дүниелік пайда.
• ذِكْرَىٰ — еске салу, насихат, ғибрат.
• لِلْعَالَمِينَ — бүкіл әлемдерге, барлық адамзат пен жындарға.

2) Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта бұрын аталған пайғамбарларды — Ибраһим, Исхақ, Яқуб және олардың ұрпақтарынан шыққан игі пенделерді мадақтайды. Олар — Аллаһ Өзі тура жолға салған, хақ дінге бастаған адамдар. Сондықтан Аллаһ Пайғамбарымызға (с.а.с.) солардың жолын, яғни таухидтегі беріктігін, Аллаһ жолындағы сабырлылығын және шариғат негіздерін ұстануды бұйырады. Бұл — пайғамбарлардың барлығы бір-біріне ұласқан бір тура жолдың иелері екенін көрсетеді.

Содан кейін Аллаһ Елшісіне (с.а.с.) қарсы шыққандарға айтуды бұйырады: «Мен сендерден осы Құранды жеткізгенім үшін ешқандай ақы, дүниелік сыйақы сұрамаймын. Менің сыйақым тек Аллаһтың өзінде. Бұл Құран — бүкіл адамзат пен жындарға арналған насихат, еске салу және ғибрат. Ол — тура жолға бастайтын нұр, адасқандарға бағыт беретін бағдаршам».

Яғни, аят үш маңызды нәрсені білдіреді: біріншіден, пайғамбарлардың жолы — Аллаһтың тура жолы, екіншіден, Пайғамбарымыз сол жолды ұстануға міндетті, үшіншіден, ол өзінің пайғамбарлық міндетін ешбір дүниелік пайда үшін емес, тек Аллаһ разылығы үшін атқарады. Құран — жалпыға ортақ насихат, одан әркім өз үлесін алады.

3) Аяттан алынатын ғибраттар:

• Барлық пайғамбарлар бір тура жолда болған — бұл Исламның жалғастық дін екенін, яғни Адамнан бастап Мұхаммедке (с.а.с.) дейінгі барлық пайғамбарлардың бір Аллаһты уағыздағанын көрсетеді. Бұл Исламның әмбебаптығы мен табиғилығын дәлелдейді.
• Пайғамбарымыздың (с.а.с.) өз міндетін ақысыз атқаруы — оның шынайылығының, адалдығының және халыққа деген қамқорлығының айғағы. Бұл бізге де өз ісімізді тек Аллаһ үшін, риясыз атқаруды үйретеді.
• Құран — бүкіл әлемге арналған насихат. Ол белгілі бір ұлтқа, белгілі бір заманға ғана емес, барлық адамзатқа бағытталған. Сондықтан әр адам Құраннан өз өміріне қажетті бағыт-бағдар таба алады.
• Аят адамды ойлануға, тура жолды іздеуге және игі адамдарды үлгі етуге шақырады. Пайғамбарлардың өмірі — біз үшін үлгі. Олардың сабырлылығы, таухидтегі беріктігі және Аллаһқа деген сенімділігі — бізге де қажет қасиеттер.
• Бұл аят Исламның қарапайымдылығын, ашықтығын және адамзатқа деген мейірімділігін көрсетеді. Ислам — адамды қиындыққа салмайтын, керісінше, тура жолға бастайтын жеңіл әрі айқын дін.