Mumtahina surasi — Oyat 13

Kalimalarning ma'nolari:

• لَا تَتَوَلَّوْا – do‘st tutmang, yaqinlashmang, ularni o‘zingizga homiy va yordamchi qilib olmang.
• غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ – Allohning g‘azabiga duchor bo‘lgan qavm, ya’ni yahudiylar va boshqa kofirlar.
• يَئِسُوا مِنَ الْآخِرَةِ – oxiratdan umidlarini uzganlar, ya’ni oxiratda hech qanday yaxshi narsaga erisha olmasliklariga ishonchlari komil bo‘lganlar.
• كَمَا يَئِسَ الْكُفَّارُ مِنْ أَصْحَابِ الْقُبُورِ – xuddi kofirlarning qabrdagilardan (o‘lganlarining qaytishidan) umid uzganlari kabi.

Tafsir:

Ey Allohga va Uning Rasuliga iymon keltirgan mo‘minlar! Alloh taolo g‘azabiga duchor bo‘lgan qavmni – ya’ni o‘z kufrlari tufayli Allohning rahmatidan mahrum bo‘lgan yahudiy va boshqa kofirlarni o‘zingizga do‘st, homiy va yordamchi qilib olmang. Chunki ular oxiratdan mutlaqo umidlarini uzganlar. Ular oxiratda o‘zlari uchun hech qanday yaxshilik va savob yo‘qligiga ishonchlari komil. Ularning bu umidsizligi xuddi kofirlarning qabrdagi o‘liklardan umid uzganlariga o‘xshaydi – ya’ni ular o‘lganlarining qaytishini hech qachon kutmaganlari kabi, oxiratdan ham hech qanday yaxshilik kutmaydilar. Chunki ular qayta tirilishga ishonmaydilar va oxiratni inkor etadilar.

Bu oyatda Alloh taolo mo‘minlarga kofirlar bilan yaqin do‘stlik aloqalarini o‘rnatmaslikni, ularning ichki dunyosi va e’tiqodlari butunlay buzilganligini, ularning oxiratga bo‘lgan ishonchlari yo‘qolganini ta’kidlamoqda. Shuning uchun ular bilan yaqin munosabatda bo‘lish mo‘minning iymoniga putur yetkazishi mumkin.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Mo‘min kishi do‘st tanlashda juda ehtiyotkor bo‘lishi, faqat Allohdan qo‘rqadigan, iymonli va solih insonlarni o‘ziga yaqin qilishi lozim.
2. Kofirlar bilan do‘stlik aloqalari mo‘minning e’tiqodiga xavf soladi, chunki ular oxiratni inkor etadilar va faqat dunyo manfaatlarini ko‘zlaydilar.
3. Oxiratga ishonch – mo‘minning eng muhim xususiyatlaridan biridir. Kim oxiratdan umid uzsa, uning amallari va hayoti ma’nosiz bo‘lib qoladi.
4. Alloh taolo o‘z bandalariga do‘st tanlashda ham hidoyat berib, ularni yomon sheriklardan saqlashni o‘rgatadi – bu Uning mo‘minlarga bo‘lgan rahmatining yana bir ko‘rinishidir.
5. Mo‘min kishi doimo Allohning roziligini o‘ylab ish qilishi, g‘azabiga duchor bo‘lgan qavmning yo‘lidan bormasligi kerak.