سوره ممتحنه — آیه 13

معانی کلمات:

• تَتَوَلَّوْا: دوست بگیرید، سرپرستی و دوستی اختیار کنید.
• غَضِبَ اللهُ عَلَیْهِمْ: کسانی که خداوند بر آنان خشم گرفته است (یعنی یهود و کافران).
• یَئِسُوا: ناامید شدهاند.
• أَصْحَابِ الْقُبُورِ: مردگانِ درون قبرها.

تفسیر آیه:

ای کسانی که به خدا و پیامبرش ایمان آوردهاید! از کسانی که خداوند بر آنان خشم گرفته است (مانند یهود و مشرکان) دوست و یار و سرپرست برنگزینید و با آنان پیوند دوستی و محبت برقرار نکنید. اینان به سبب کفر و گناهانشان از هرگونه خیر و رحمت الهی در آخرت ناامید شدهاند؛ همانگونه که کافرانِ مُرده در قبرها، از رحمت خدا و بازگشت به دنیا و رستگاری در آخرت ناامیدند. آنان که در گورستانها آرمیدهاند و به کفر خود مردهاند، به یقین دریافتهاند که هیچ بهرهای از نجات و سعادت ندارند؛ و نیز کافران زنده، مانند یهود، به دلیل انکار معاد و رستاخیز، از هرگونه امید به آخرت و پاداش آن مأیوساند. پس شما مؤمنان، هرگز به چنین افرادی دل نبندید و از آنان پیروی نکنید، چرا که دوستی با آنان، ایمان شما را تباه میسازد و شما را از رحمت الهی دور میکند.

فواید و پیامهای آیه:

1. مرزبندی ایمانی: مؤمن باید در دوستیها و روابط خود، مرزهای ایمانی را رعایت کند و هرگز با دشمنان خدا و کسانی که مورد خشم او هستند، پیوند محبت و ولایت برقرار نسازد.
2. ناامیدی کافران از آخرت: کسانی که به معاد و روز جزا ایمان ندارند، از هر خیر و سعادتی در آخرت محروم و ناامیدند؛ پس پیروی از آنان جز گمراهی و بدبختی نتیجهای ندارد.
3. هشدار به مؤمنان: این آیه هشداری جدی است که دوستی با کافران و یهود، ایمان انسان را تضعیف میکند و او را به ورطه هلاکت میکشاند؛ بنابراین باید در انتخاب دوستان و همپیمانان، نهایت دقت را به کار برد.
4. امیدواری مؤمنان به رحمت الهی: در مقابل ناامیدی کافران، مؤمنان باید همواره به رحمت و فضل خدا امیدوار باشند و با اعمال صالح، سعادت آخرت خود را تضمین کنند.
5. عبرت از سرنوشت کافران: سرنوشت شوم کافران و ناامیدی آنان در قبرها، عبرتی است برای مؤمنان تا از راه و روش آنان دوری گزینند و به طاعت خدا روی آورند.