سوره منافقون — آیه 10

معانی واژگان:

• لَوْلَا: هلا، چرا نمیشود که... (برای تحضیض و ترغیب به کار میرود)
• أَخَّرْتَنِي: مرا به تأخیر انداختی، مهلت دادی
• أَجَلٍ قَرِيبٍ: زمانی نزدیک و کوتاه
• فَأَصَّدَّقَ: پس صدقه بدهم و زکات مال خویش را بپردازم
• الصَّالِحِينَ: شایستگان و نیکوکاران

تفسیر آیه:

ای مؤمنان! از آنچه که روزی شما کردهایم، در راههای خیر و نیکی انفاق کنید، پیش از آنکه مرگ به سراغ یکی از شما بیاید و نشانههای آن آشکار شود. در آن هنگام، انسان پشیمان و حسرتزده میگوید: «پروردگارا! چرا مرا تا مدتی کوتاه مهلت ندادی تا در این فرصت، از مال خود صدقه بدهم و زکات بپردازم و از زمره بندگان شایسته و نیکوکارت باشم؟» اما این درخواست هرگز اجابت نمیشود، زیرا زمان عمل به پایان رسیده و فرصت از دست رفته است.

خداوند متعال در این آیه، مؤمنان را به انفاق و بخشش از اموالی که خود به آنان عطا کرده، فرمان میدهد و آنان را از تأخیر در این کار برحذر میدارد؛ چرا که مرگ ناگهانی فرا میرسد و هیچکس از زمان آن آگاه نیست. آنگاه که مرگ فرا رسد و پردهها کنار رود، انسان حقیقت را میبیند و آرزوی بازگشت به دنیا میکند تا اعمال نیک انجام دهد، اما این آرزو بیهوده است و درهای توبه بسته شده است.

فواید و پیامهای آیه:

• انفاق و صدقه، نشانه شکرگزاری از نعمتهای الهی است و باید پیش از فرا رسیدن مرگ، در این کار شتاب کرد.
• تأخیر در کار خیر، خطرناک است؛ زیرا انسان نمیداند که آیا تا فردا زنده خواهد ماند یا نه.
• حسرت و پشیمانی در لحظه مرگ، برای کسانی که در انفاق کوتاهی کردهاند، بسیار دردناک و بیفایده است.
• این آیه، مؤمنان را به استفاده بهینه از فرصتهای زندگی ترغیب میکند و یادآور میشود که دنیا محل کشت و کار برای آخرت است.
• رحمت الهی وسیع است، اما پذیرش توبه تنها تا پیش از فرا رسیدن مرگ ممکن است؛ پس باید از این فرصت گرانبها بهره برد.