سوره منافقون — آیه 11

معانی کلمات:

• أَجَلُهَا: پایانِ عمر، وقتِ معیّن مرگ.
• خَبِیرٌ: آگاهِ کامل و بینهایت دقیق.

تفسیر آیه:

خداوند متعال هرگز مرگ هیچ کسی را به تأخیر نمیاندازد، آنگاه که اجلِ او فرا رسد و عمرش به پایان برسد. نه کسی میتواند آن را پیش بیندازد و نه پس بزند؛ چرا که اجلِ هر انسانی در علمِ ازلی خداوند ثابت و معیّن است. این آیه در ادامهٔ آیات پیشین است که منافقان را به انفاق و کار نیک پیش از فرا رسیدن مرگ ترغیب میکند و هشدار میدهد که فرصتِ توبه و عمل صالح تا دمِ مرگ محدود است و پس از آن، درخواستِ مهلت هیچ سودی ندارد. همچنین خداوند به تمام اعمالِ بندگان — چه خیر و چه شر — آگاه است و هیچ چیز از او پنهان نمیماند؛ او بر اساس همین آگاهیِ کامل، در روز قیامت پاداش و کیفرِ دقیق و عادلانهای خواهد داد. اگر عمل نیک باشد، پاداش نیک و اگر بد باشد، جزای بد در انتظار است.

فواید و پیامهای آیه:

• مرگ حقیقتی قطعی و غیرقابل گریز است؛ پس انسان باید همواره برای آن آماده باشد و لحظهها را غنیمت شمارد.
• مهلتِ زندگی، فرصتی گرانبها برای توبه، انفاق و انجام کارهای شایسته است؛ نباید آن را به تأخیر انداخت.
• علمِ بیپایان خداوند به اعمال ما، انگیزهای قوی برای پرهیز از گناه و روی آوردن به نیکیهاست؛ چرا که هیچ عملی، هرچند پنهان، از دید او پوشیده نیست.
• ایمان به عدالتِ الهی و آگاهیِ او از همه چیز، دلِ مؤمن را آرام میکند و او را به انجام کارهای خیر و دوری از بدیها ترغیب مینماید.