Mulk surasi — Oyat 28

Kalimalarning ma'nolari:

• أَرَأَيْتُمْ — ayting-chi, o‘ylab ko‘rdingizmi?
• أَهْلَكَنِيَ — meni halok qilsa, o‘ldirsa.
• رَحِمَنَا — bizga rahm qilsa, ya’ni o‘limimizni kechiktirib, hayotimizni uzaytirsa.
• يُجِيرُ — himoya qiladi, panoh beradi, qutqaradi.

Tafsir:

Ey Muhammad! Shu mushrik va inkor qiluvchilarga ayting: “O‘ylab ko‘rdingizlarmi — agar Alloh meni va men bilan birga bo‘lgan mo‘minlarni halok qilsa (o‘ldirsa), yoki bizga rahm qilib, o‘limimizni kechiktirib, hayotimizni uzaytirsa — bu ikkala holning birida ham sizlar nima qila olasizlar? Agar Alloh bizni halok qilsa, bu bizning gunohimiz tufayli emas, balki Allohning hikmati bilan bo‘ladi. Agar bizga rahm qilsa, bu ham Uning fazli va marhamatidir. Biz har ikki holatda ham Allohning irodasiga rozi bo‘lamiz. Ammo sizlar — kofirlar — azob-uqubatga duchor bo‘lasizlar. Bas, ayting-chi, o‘sha qattiq va alamli azobdan sizlarni kim qutqara oladi? Sizlarni Allohning azobidan himoya qiladigan hech kim yo‘q! Biz mo‘minlar Allohning panohidamiz, U bizga rahm qiladi. Sizlar esa kufringiz bilan azobga loyiq bo‘ldingiz. Sizlarni azobdan qutqaruvchi biron kishi bormi? Yo‘q, albatta! Allohning azobi kelganda, sizlarni Undan boshqa hech kim himoya qila olmaydi.”

Foydalar:

1. Mo‘min bandalar doimo Allohning rahmati va azobi o‘rtasida qo‘rquv va umid holatida yashaydilar. Ular Allohning rahmatidan umid qiladilar va azobidan qo‘rqadilar. Bu esa ularni solih amallarga yetaklaydi.
2. Kofirlar va gunohkorlar Allohning azobidan qo‘rqmasliklari — ularning eng katta xatolaridandir. Agar ular azobning haqiqatini anglab yetganlarida, iymon keltirgan bo‘lardilar.
3. Allohning panohi va himoyasi eng buyuk ne’matdir. Kim Allohning panohida bo‘lsa, undan qo‘rqmaydi. Kim esa Allohdan uzoq bo‘lsa, uni hech kim himoya qila olmaydi.
4. Payg‘ambar alayhissalom va mo‘minlarning o‘limi yoki hayoti — barchasi Allohning hikmati bilan bo‘ladi. Bu haqiqat mo‘minlarning qalbini mustahkamlaydi va ularni sabrga chorlaydi.
5. Bu oyat kofirlarga nisbatan bir ogohlantirishdir — ular Payg‘ambar va mo‘minlarning halok bo‘lishini orzu qiladilar, lekin o‘zlarining azobga duchor bo‘lishlarini o‘ylamaydilar. Bu ularning nodonligi va g‘aflatining belgisidir.