Qələm surəsi — Ayə 1

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• ن (Nun): Bu, ərəb dilindəki "huruful-muqəttəat" adlanan kəsik hərflərdən biridir. Bu hərflərin həqiqi mənasını ən yaxşı Allah bilir. Alimlər deyirlər ki, bu hərflər Quranın möcüzəli olduğunu göstərir və insanları Quranın bənzərini gətirməyə çağırır.
• وَالْقَلَمِ (qələmə and olsun): Qələm — yazı yazmaq üçün istifadə olunan alətdir. Burada Allah qələmə and içir.
• وَمَا يَسْطُرُونَ (onların yazdıqlarına and olsun): "Yəsturūn" sözü "sətir" kökündən gəlir və "yazmaq, sətir-sətir qeyd etmək" deməkdir. Burada mələklərin və insanların yazdıqları nəzərdə tutulur.

2) Ayənin təfsiri:

Allah bu ayədə "Nun" hərfi ilə başlayır. Bu, Quranın bənzərsiz üslubunun bir hissəsidir və bəşəriyyətə xəbər verir ki, bu kitab Allah tərəfindən nazil edilmişdir. Sonra Allah qələmə and içir — o qələmə ki, onunla elm, bilik və xeyirli işlər yazılır. Həmçinin Allah mələklərin və insanların yazdıqlarına and içir. Bu andların məqsədi insanların diqqətini yazının, elmin və qeyd etmənin əhəmiyyətinə yönəltməkdir.

Bu ayə bizə öyrədir ki, yazı və elm Allah yanında çox dəyərlidir. Allah Özü qələmə and içməklə elmin, öyrənmənin və biliklərin şərəfini ucaldır. Həmçinin bu, Peyğəmbərimizə (sallallahu aleyhi və səlləm) təsəlli və dəstək mesajıdır: ona qarşı çıxanlar onu "dəli" adlandırsalar da, Allah onun əxlaqını və peyğəmbərliyini təsdiqləyir.

Bu ayə həm də bizi düşünməyə çağırır: biz nə yazırıq? Qələmimizlə xeyirli işlər, elm və faydalı biliklər yazırıqsa, bu, Allah yanında böyük savab qazandırar. Elm öyrənmək, öyrətmək və yazmaq — bunlar İslamın təşviq etdiyi əməllərdir. Peyğəmbərimizin həyatı da göstərir ki, ən gözəl yazı — insanın öz əməli və əxlaqıdır. Onun əxlaqı Quran idi.

3) Dəvət və təşviq:

Ey insan! Allah qələmə and içirsə, deməli, yazmaq və öyrənmək kiçik bir iş deyil. Qələmini xeyir üçün istifadə et — elm yaz, yaxşılıq yaz, insanlara fayda ver. Unutma ki, hər yazdığın söz, hər qeyd etdiyin əməl bir gün qarşına çıxacaq. Quran səni elmə, əxlaqa və gözəl davranışa dəvət edir. Gəl, bu dəvətə qulaq as və qələmini nurla doldur!