Аль-Калам сүрәсе — Аять 42

Сүзләрнең мәгънәләре:

• يُكْشَفُ عَن سَاقٍ – “сак”тан ачылу: бу урында аякның балтыры мәгънәсендә түгел, бәлки эшнең бик каты, авыр булуын, куркынычлыкның гаять зур икәнлеген белдерә. Әйтик, “сак” гарәп телендә авыр эшләрдә кулланыла.
• يُدْعَوْنَ – алар чакырылалар.
• السُّجُود – сәҗдә кылу, гыйбадәт өчен иелү.
• فَلَا يَسْتَطِيعُونَ – алар моңа көчләре җитми, булдыра алмыйлар.

Аять тәфсире:

Бу аять кыямәт көнендәге бөек вакыйганы сурәтли. Ул көнне эш бик авыр, куркыныч һәм авыр булачак. Аллаһы Тәгалә бәндәләр арасында хөкем чыгару өчен Үзенең бөеклеге белән киләчәк, һәм бу хәлнең авырлыгыннан һәркем куркуга төшәчәк. Бу урында “сак” сүзе — Аллаһының кодрәте һәм бөеклеге алдындагы хәлнең бик авыр икәнлеген күрсәтүче мәҗази гыйбарә.

Шул көнне кешеләр сәҗдә кылырга чакырылачак. Дөньяда ихлас күңелдән, ышану белән сәҗдә кылган мөэминнәр — ир-атлар һәм хатын-кызлар — Аллаһыга сәҗдә кыла алачаклар, чөнки аларның йөрәкләре иман белән ныгытылган булачак. Әмма кәферләр һәм монафикълар, ягъни дөньяда үзләрен мөселман итеп күрсәтеп, ә чынлыкта имансыз булганнар, сәҗдә кылырга теләсәләр дә, аларның аркалары бер бөтен такта кебек каты булып китәчәк, шуңа күрә алар иелә алмаячаклар. Алар дөньяда кешеләргә күренеп, рия өчен генә сәҗдә кылганнар иде, ә хәзер чын ихласлык кирәк булганда, алар моңа кадир булмаячаклар.

Бу — алар өчен зур хурлык һәм ґәзап. Алар сәҗдә кылырга чакырылырлар, ләкин булдыра алмаслар, һәм бу аларның имансызлыклары һәм риячылыклары өчен җәза булыр.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Кыямәт көне бик авыр һәм куркыныч көн — шуңа күрә безгә аңа әзерләнергә кирәк.
2. Сәҗдә — иманның билгесе. Дөньяда ихлас күңелдән Аллаһыга гыйбадәт кылган кешеләр генә ул көнне сәҗдә кыла алачак.
3. Рия өчен, кешеләргә күренеп эшләнгән гамәлләрнең бәясе юк — Аллаһы йөрәкләрдәге ихласлыкка гына карый.
4. Мөэминнәргә шатлыклы хәбәр: аларның иманы һәм гамәлләре кыямәт көнендә аларга ярдәм итәчәк.
5. Кәферләр өчен бу аять — куркыныч кисәтү: алар дөньяда тәүбә итеп, Аллаһыга кайтырга тиешләр.