Аль-Араф сүрәсе — Аять 194

Сүзләрнең мәгънәләре:

• тәдъунә – чакырасыз, дога кыласыз, гыйбадәт кыласыз.
• мин дуни-Лләһ – Аллаһыдан башка.
• гыйбәдүн – коллар, мәхлуклар, Аллаһының мөлке булганнар.
• әмсәлүкүм – сезнең кебек үк (мәхлук, кол).
• фәлистәҗибү ләкүм – сезгә җавап бирсеннәр, сезнең соравыгызны үтәсеннәр.

Аять тәфсире:

Әй, мөшрикләр! Сез Аллаһыны калдырып, сынымнарга табынасыз, аларны чакырасыз, алардан ярдәм сорыйсыз. Ләкин белегез: бу сынымнар – Аллаһының коллары, мәхлуклары, сезнең кебек үк Аллаһы ихтыярында булганнар. Аларның сездән бер өстенлеге юк. Киресенчә, сез алардан яхшыраксыз: сез ишетәсез, күрәсез, сөйлисез, йөрисез, ә алар – таштан, агачтан ясалган җансыз нәрсәләр. Алар үзләренә дә, сезгә дә файда яки зыян китерә алмыйлар.

Әгәр сез, үзегез дәгъва иткәнчә, аларның гыйбадәткә лаек булуларына ышансагыз һәм бу эшегездә дөрес сүзле булсагыз, шул сынымнарыгызны чакырыгыз, алардан сезнең теләкләрегезне үтәүләрен сорагыз. Әгәр алар сезгә җавап бирә алсалар, сораганыгызны бирә алсалар – димәк, сез хаклысыз. Ләкин алар моңа беркайчан да кадир түгелләр! Аларның бернинди дә җавабы юк, аларның бернинди дә көче юк. Шуңа күрә сезнең бу дәгъвагыз – ялган, Аллаһыга каршы зур боһтан икәне ачыклана.

Аятьтән алынган файдалар:

• Аллаһыдан башка табынган һәр нәрсә – Аллаһының мәхлукы, колы. Мәхлукны гыйбадәт кылу – акылсызлык һәм наданлык.
• Сынымнарның, потларның һичнинди файда яки зыян китерү көче юклыгы – аларның Илаһ була алмавының ачык дәлиле.
• Кеше үзенең гыйбадәт кылган нәрсәсеннән ярдәм сорап карый ала – бу сынау ысулы аша хакыйкать ачыклана.
• Тәүхид (Аллаһының берлеге) – акыл һәм фитрәт таләп иткән хакыйкать. Кеше тик Аллаһыга гына табынырга, тик Аннан гына ярдәм сорарга тиеш.
• Бу аять мөшрикләрнең ни дәрәҗәдә хаксыз икәнлеген күрсәтеп, аларны акылга килергә, хак дингә кайтырга өнди.