Аль-Джинн сүресі — Аят 17

1. Сөздердің мағынасы:

• لِنَفْتِنَهُمْ — оларды сынау үшін, яғни байлық пен жағдайдың кеңдігіне шүкір ете ме, әлде күпірлік қыла ма, соны байқау үшін.
• فِيهِ — осы берілген нығметтің ішінде, сол игілікке байланысты.
• يُعْرِضْ — бет бұрса, теріс айналса, назар аудармаса.
• ذِكْرِ رَبِّهِ — Раббысын еске алу, Оған құлшылық ету, уағыз-насихат пен Құранды тыңдап, ойланып, амал ету.
• يَسْلُكْهُ — оны кіргізеді, салады.
• عَذَابًا صَعَدًا — қатты, ауыр, көтеруге шамасы жетпейтін азап.

1. Аяттың тәпсірі:

Алдыңғы аятта айтылғандай, егер жындар мен адамдар тура жолда, Ислам жолында тұрақты болса, Аллаһ оларға мол жаңбыр жаудырып, ризық-несібесін кеңейтіп берер еді. Ал осы аятта Аллаһ сол берілген игіліктердің мәнісін ашып айтады: бұл кеңшілік оларды сынау үшін — яғни берілген нығметке шүкір ете ме, әлде оны теріске шығара ма, соны байқау үшін. Байлық та, молшылық та өздігінен мақсат емес, ол — адамның Раббысына деген қарым-қатынасын айқындайтын сынақ.

Содан кейін Аллаһ ескертеді: кім Раббысын еске алудан, Оған құлшылық етуден, Құранды тыңдап, ондағы уағыздарды ойланып, соған сай амал етуден бет бұрса, Аллаһ оны көтеруге шамасы жетпейтін, өте ауыр әрі қатты азапқа кіргізеді. Бұл азаптың «صَعَدًا» деп сипатталуы — оның ауырлығы соншалық, адам оны көтере алмайтынын, одан құтылудың жолы жоқтығын білдіреді.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаһ берген әрбір нығмет — сынақ. Байлық та, денсаулық та, молшылық та шүкір етуді талап етеді.
• Шүкір — тек тілмен айту емес, жүрекпен мойындап, амалмен көрсету.
• Раббыны еске алу, құлшылық ету және Құранмен байланысты үзбеу — адамды азаптан құтқаратын жол.
• Құранды тыңдап, ойланып, амал ету — әр мұсылманның үнемі атқаратын парызы.
• Аллаһтың ескертуі — қорқыту үшін емес, қайта ойланып, тура жолға түсу үшін берілген мейірім.
• Ислам жолы — тек азаптан құтылу емес, сонымен қатар дүниеде де, ақыретте де игілікке жетудің жолы.