سوره انفال — آیه 61

معانی کلمات:

• جَنَحُوا: متمایل شدند، روی آوردند.
• لِلسَّلْمِ: به صلح و آشتی (و ترک جنگ).
• فَاجْنَحْ لَهَا: پس تو نیز به آن متمایل شو و بپذیر.
• تَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ: بر خدا توکل کن و کار خود را به او بسپار.

تفسیر آیه:

ای پیامبر، اگر دشمنان به صلح و آشتی متمایل شدند و از جنگ و ستیز دست کشیدند، تو نیز از این پیشنهاد استقبال کن و آن را بپذیر و با آنان پیمان صلح ببند. این دستور نشان میدهد که اسلام دین صلح و آرامش است و جنگ تنها در شرایط ضرورت و برای دفاع مشروع صورت میگیرد. پس از پذیرش صلح، کار خود را به خداوند بسپار و بر او توکل کن و از هیچ نیرویی نهراس. خداوند شنوندهٔ گفتار آنان است و از نیّات و اندیشههایشان آگاه است؛ اگر در صلحخواهی صادق باشند، تو را یاری میکند و اگر قصد فریب داشته باشند، نقشههایشان را خنثی میسازد. پس توکل بر خدا، مایهٔ اطمینان و آرامش دل مؤمن است.

فواید و پیامهای آیه:

• اسلام هرگز جنگطلب نیست؛ صلح و آشتی همواره مطلوب است و تنها در صورت ناچاری و دفاع، جنگ مجاز شمرده شده است.
• مؤمن باید در برابر پیشنهاد صلح، انعطافپذیر و پذیرا باشد و از آن استقبال کند، چرا که صلح، زمینهای برای گسترش عدالت و آرامش در جامعه فراهم میآورد.
• توکل بر خداوند، مایهٔ قوت قلب و آرامش است؛ کسی که بر خدا تکیه کند، از دسیسههای دشمنان هراسی ندارد و میداند که خداوند حافظ و نگهبان اوست.
• علم و آگاهی خداوند به نیّات و گفتار مردم، مؤمن را از هرگونه نگرانی دربارهٔ فریب دشمنان بینیاز میکند و او را به عدالت و امانتداری در پیمانها دعوت مینماید.