Sure Enfâl — Ayet 61

Kelime Anlamları:

• Cenehû (جَنَحُوا): Meylettiler, yöneldiler, barışa eğilim gösterdiler.
• Lis-selm (لِلسَّلْمِ): Barışa, sulha, savaşı bırakıp anlaşmaya.
• Fecneh (فَاجْنَحْ): Sen de meylet, yönel, kabul et.
• Tevekkel (تَوَكَّلْ): Güven, dayan, işini Allah'a havale et.
• Semî' (السَّمِيعُ): Her şeyi işiten, bütün sözleri duyan.
• Alîm (الْعَلِيمُ): Her şeyi bilen, gizli-açık tüm niyetleri ve kalpleri gören.

Tefsir:

Ey Peygamber! Eğer düşmanların savaştan vazgeçip barışa yönelir, sulh ve selamet istediklerini bildirirlerse, sen de onların bu çağrısına olumlu cevap ver ve barışa yönel. Çünkü barış, İslam'ın hedeflediği bir esastır; Müslümanların gücü ve izzeti, hakka davet ve ıslah içindir. Savaş ise ancak zorunlu hallerde, haksızlığı defetmek ve fitneyi ortadan kaldırmak için meşru kılınmıştır. Düşman barış istediğinde, bu kapıyı kapatmak asla doğru değildir.

Ancak burada çok önemli bir incelik vardır: Barışa yönelirken, bunu sadece dünyevi bir çıkar veya korku ile değil, Allah'a güvenerek ve O'na dayanarak yapmalısın. Çünkü barış antlaşması yapmak, bazen düşmanın bir taktiği veya tuzağı olabilir. İşte bu yüzden Allah Teâlâ, "Ve tevekkel alallah" (Allah'a tevekkül et) buyuruyor. Yani, barış kararını verirken de, savaş kararını verirken de, her halükârda işini Allah'a havale et, O'na güven. Senin üzerine düşen, emri yerine getirmek ve sebeplere sarılmaktır; sonuç ise Allah'ın elindedir.

Allah Teâlâ, "Şüphesiz O, hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir" buyurarak iki büyük sıfatını zikrediyor: O, düşmanların söylediği sözleri, barış çağrılarını, samimi mi yoksa hilekârca mı olduğunu hakkıyla işitir. Ve O, onların kalplerinde gizledikleri niyetleri, içlerinde sakladıkları kötü düşünceleri de hakkıyla bilir. Bu, Peygamber Efendimiz (s.a.v.) için büyük bir tesellidir: Sen bilmesen de, Allah bilir; sen duymasan da, Allah duyar. O halde sen, görünene göre hükmet, ama kalbindeki güveni ve dayanağı Allah'a bağla.

Bu ayet, Müslümanlara hem bir ahlak dersi hem de bir strateji öğretmektedir: Müslüman, barıştan yana olmalıdır; çünkü barış, rahmettir. Ancak bu barış, zaaf ve korkudan değil, güç ve vakar içinde, Allah'a tevekkül ederek yapılmalıdır. Kim Allah'a tevekkül ederse, Allah ona yeter. Düşmanın hilesi, Allah'ın ilmi ve işitmesi karşısında asla başarılı olamaz.

Sevgili kardeşim! Bu ayet bize gösteriyor ki İslam dini, savaşı değil barışı esas alır. Müslüman, fitne ortadan kalkınca ve düşman barışa yönelince, hemen barışa icabet eder. Çünkü Müslüman'ın hedefi, insanların huzur içinde yaşaması ve Allah'ın kelimesinin yücelmesidir. Sen de hayatında, ister aile içinde ister toplum içinde, barışı esas al; ama her işinde olduğu gibi bunu da Allah'a tevekkül ederek yap. Unutma ki Allah, senin sözlerini işitir, niyetlerini bilir ve sana asla zulmetmez. O'na güvenen, asla pişman olmaz.