Аль-Анфаль сүрөсү — Аят 68

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• لَوْلَا — «эгер... болбосо», «эгер жок болсо» деген маанидеги шарттык байламта.
• كِتَابٌ مِّنَ اللَّهِ — Аллах тараптан жазылган жазуу, башкача айтканда Аллахтын алдын ала белгилеген өкүмү жана кадары.
• سَبَقَ — «мурун өттү», «мурда болуп кетти» дегенди билдирет, башкача айтканда буга чейин эле белгиленип коюлган.
• لَمَسَّكُمْ — «силерге тиймек», «силерге жетмек» деген мааниде.
• فِيمَا أَخَذْتُمْ — «силер алган нерсеңер үчүн», бул жерде олжо жана туткундардан төлөнгөн кунду билдирет.
• عَذَابٌ عَظِيمٌ — «улуу азап», «чоң жаза».

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят Бадр согушунан кийин түшкөн. Ошол учурда мусулмандар согушта колго түшкөн туткундардан кун алып, олжолорду бөлүшүп алышкан эле. Бирок бул иш боюнча Аллах тараптан атайын уруксат келе элек болчу. Ошондуктан Аллах Таала аларга мындай деп эскертет: эгер Аллахтын алдын ала жазылган өкүмү жана кадары болбосо — башкача айтканда, Аллах бул үммөткө олжону адал жана туткундардан кун алууну уруксат кылаарын мурда эле белгилеп койбосо — силер олжо жана кун алып, уруксат келээринин алдында жасаган ишиңер үчүн катуу азапка кабылмаксыңар. Бирок Аллахтын кең пейилдиги жана мурда эле белгилеп койгон өкүмү себептүү силер азаптан кутулуп калдыңар. Бул аят Аллахтын ырайымынын кеңдигин жана Анын өкүмүнүн тактыгын көрсөтөт: Ал эч нерсени эсепсиз кылбайт, баарын алдын ала билет жана ырайымдуулук менен чечет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллах Таала пенделерине карата өтө ырайымдуу жана кечиримдүү. Эгер Аллахтын алдын ала белгилеген өкүмү болбосо, кичине катачылык үчүн эле оор жаза берилмек. Бул Аллахтын ырайымынын чоңдугун көрсөтөт.
• Аллахтын кадары жана өкүмү баарынан мурда эле белгиленген. Бул ыймандуу адамга тынчтык берет: эч нерсе Аллахтын эркисиз болбойт.
• Ислам дини жеңилдик жана ырайым дини. Аллах пенделеринин күнөөлөрүн кечирип, тообо кылууга мүмкүнчүлүк берет.
• Мусулмандар Аллахтын буйруктарын аткарууда шашпай, анын уруксатын күтүүгө тийиш. Бирок Аллах кечиримдүү болгондуктан, адашкандарды да тообо кылууга чакырат.
• Бул аят бизге Аллахтын мыйзамдарын сыйлоону жана Анын ырайымына үмүт кылууну үйрөтөт. Ислам — бул коркунуч эмес, тескерисинче, үмүт жана ырайым дини.