انفال سۈرىسى — ئايەت 68

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• لَوْلَا: ئەگەر بولمىسا، نە بولمىسا.
• كِتَابٌ مِّنَ اللَّهِ: ئاللاھ تەرىپىدىن بېكىتىلگەن ھۆكۈم ۋە يارلىق.
• سَبَقَ: ئىلگىرى ئۆتكەن، ئاللىبۇرۇن بېكىتىلگەن.
• لَمَسَّكُمْ: سىلەرگە چوقۇم يەتەتتى، سىلەرنى چوقۇم ئۇرالايتتى.
• فِيمَا أَخَذْتُمْ: سىلەر ئالغان نەرسە — يەنى غەنىمەت ۋە ئەسىرلەردىن ئالغان پىدىيە — سەۋەبىدىن.
• عَذَابٌ عَظِيمٌ: ئۇلۇغ ئازاب.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت بەدرى كەبىر ئۇرۇشىدا مۇسۇلمانلارنىڭ ئەسىرلەردىن پىدىيە ئېلىشى ۋە غەنىمەت ئېلىشى ھەققىدە نازىل بولغان. ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ رەھمىتى ۋە ھېكمىتىنى بىلدۈرۈپ، مۇسۇلمانلارنى تەربىيە قىلىدۇ.

مەنىسى شۇكى: ئەگەر ئاللاھ تائالا تەرىپىدىن ئىلگىرى بېكىتىلگەن بىر ھۆكۈم — يەنى غەنىمەتنى ھالال قىلىش ۋە ئەسىرلەردىن پىدىيە ئېلىشقا رۇخسەت بېرىش — بولمىغان بولسا، سىلەرنىڭ ئۇرۇشتىن ئىلگىرى غەنىمەت ۋە پىدىيە ئالغانلىقىڭلار سەۋەبىدىن سىلەرگە چوقۇم ئۇلۇغ بىر ئازاب يەتەتتى. يەنى بۇ ئىش ئەسلىدە ھالال بولۇشتىن بۇرۇن قىلىنغان بولغاچقا، ئازابقا لايىق ئىدى، ئەمما ئاللاھنىڭ ئىلگىرىكى يارلىقى ۋە رەھمىتى سەۋەبىدىن ئازابتىن ساقلىنىپ قالدىڭلار.

بۇ ئايەتتىن ئىبرەت شۇكى، ئاللاھ تائالا مۇئمىنلەرگە ناھايىتى مېھرىبان ۋە رەھىمدىل بولۇپ، ئۇلارنىڭ خاتالىقلىرىنى ئەپۇ قىلىدۇ ۋە ئۇلارغا رەھمەت قىلىدۇ. شۇنداقلا، ئاللاھنىڭ ھۆكۈمى ۋە يارلىقى ھەممە ئىشتىن ئىلگىرى ئۆتىدۇ، ھەر بىر ئىش ئاللاھنىڭ ئىلمى ۋە ھېكمىتى بويىچە بولىدۇ. مۇسۇلمانلار بۇنىڭدىن شۇنى چۈشىنىشى كېرەككى، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش ۋە ئۇنىڭ رەھمىتىگە شۈكۈر قىلىش لازىم. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەر ۋاقىت ھىدايەت قىلغاي ۋە رەھمەت قىلغاي.