Anfol surasi — Oyat 68

Kalimalarning ma'nolari:

• Kitob: Bu yerda azaliy hukm, taqdir va qazoi ilohiy ma'nosida.
• Sabaq: Oldindan o'tgan, azaldan yozilgan va belgilangan.
• Lamassakum: Sizlarga tegardi, yetib borardi.
• Fīmā akhaztum: O'lja va to'lov evaziga qo'lga kiritgan narsalaringiz tufayli.

Tafsir:

Agar Alloh taoloning azaliy ilmi va hukmi oldindan o'tmagan bo'lsa edi — ya'ni Uning qazosi bu ummatga o'lja (gʻanimat) olishni va asirlarni toʻlov evaziga qoʻyib yuborishni halol qilishini oldindan belgilamagan bo'lsa edi — bas, sizlar Badr jangida o'lja olganingiz va asirlardan to'lov (fidya) qabul qilganingiz sababli sizlarga ulkan va og'ir azob yetgan bo'lardi. Chunki bu ish sizlardan ilgari hech bir ummatga halol qilinmagan edi va bu borada vahiy nozil bo'lmagan paytda qilingan ish edi. Ammo Alloh taolo o'z fazli va marhamati ila bu ishni sizlarga kechirib, gunoh qilib qo'yganingizdan keyin uni halol qilib berdi. Bu Allohning bandalariga bo'lgan yumshoqligi va rahmatining alomatidir.

Foydalar:

1. Alloh taoloning bandalariga bo'lgan rahmati va marhamati ulkan ekanligini, xato va gunoh qilgan bandalariga ham tavba qilishlari va kechirilishlari uchun imkoniyat berishini ko'rsatadi.
2. Islomda asta-sekinlik bilan hukmlar joriy qilinishi — dastlab og'ir ko'ringan narsalar keyinchalik Allohning izni bilan halol bo'lishi mumkinligini o'rgatadi.
3. Musulmonlar Allohning qazosiga ishonishlari va har bir ishda Uning hukmiga bo'ysunishlari kerak. Alloh bandalarining manfaati va maslahatini eng yaxshi biluvchidir.
4. Bu oyat musulmonlarga umid bag'ishlaydi — agar Alloh taolo biror ishda xato qilgan bo'lsangiz ham, Uning rahmati va kechirimi keng ekanini, to'g'ri yo'lga qaytish eshigi doimo ochiq ekanini uqtiradi.
5. Islomda jamiyat manfaatlari va musulmonlarning birligi muhimligi — o'lja va fidya kabi masalalarda ham Allohning hukmi kutilishi lozimligi ta'kidlanadi.