توبہ سۈرىسى — ئايەت 81

1) قىسقىچە سۆز ئىزاھاتى:

• الْمُخَلَّفُونَ: قالدۇرۇلغۇچىلار، يەنى تەبۇك غازىتىغا چىقمىغان مۇناپىقلار.
• مَقْعَدِهِمْ: ئۇلارنىڭ ئولتۇرۇشى، يەنى جىھادقا چىقماسلىقى.
• خِلَافَ رَسُولِ اللَّهِ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا خىلاپلىق قىلىش، ئۇنىڭغا ئەگەشمەسلىك.
• لَا تَنفِرُوا: جىھادقا چىقماڭلار، ئاتلانماڭلار.
• الْحَرِّ: ئىسسىقلىق، قىززىق. تەبۇك غازىتى قاتتىق ئىسسىق مەزگىلدە بولغان.
• يَفْقَهُونَ: چۈشىنىدۇ، ئەقىل يەتكۈزىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە مۇناپىقلارنىڭ جىھادتىن قېچىش ئۈچۈن قانداق مۇئامىلە قىلغانلىقىنى ۋە ئۇلارنىڭ كۆڭۈللىرىدىكى كۆرۈنۈشنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام تەبۇك غازىتىغا چىققاندا، ئۆزلىرىنىڭ مەدىنىدە قالدۇرۇلغانلىقىغا، يەنى جىھادقا چىقمىغانلىقىغا خۇشال بولدى. ئۇلار پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا خىلاپلىق قىلىپ، ئۇنىڭغا ئەگەشمەي، ئۆز ئورنىدا ئولتۇرۇپ قالدى. ئۇلار ماللىرى ۋە جانلىرى بىلەن ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىشنى ياقتۇرمىدى، چۈنكى ئۇلارنىڭ قەلبلىرىدە ئىمان يوق ئىدى، ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىشنىڭ ساۋابىنى چۈشەنمەيتتى. ئۇلار ھەتتا باشقىلارنىمۇ جىھادتىن قايتۇرۇش ئۈچۈن: «ئىسسىقتا جىھادقا چىقماڭلار» دېدى. ئۇ چاغدا تەبۇك غازىتى قاتتىق ئىسسىق مەزگىلدە بولۇپ، ئۇلار بۇنى باھانە قىلدى. ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا جاۋاب بېرىشنى بۇيرۇپ: «ئۇلارغا ئېيتقىنكى، جەھەننەم ئوتىنىڭ ئىسسىقلىقى بۇ دۇنيادىكى ئىسسىقتىن تېخىمۇ قاتتىق ۋە ئەشەددىي. ئەگەر ئۇلار بۇنى چۈشەنگەن بولسا ئىدى، جىھادتىن قېچىپ، جەھەننەم ئازابىغا دۇچ كەلمەس ئىدى.»

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىش ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ئەگىشىش ھەر قانداق قىيىنچىلىق، ئىسسىق ياكى باشقا مەشەققەتلەرگە قارىماي ئەڭ ئەۋزەل ئەمەلدۇر. مۇناپىقلارنىڭ قىلمىشى بىزگە ئىبرەت بولۇشى كېرەك. ئۇلار دۇنيانىڭ ئازغىنە راھىتى ئۈچۈن ئاخىرەتنىڭ ئەبەدىي ئازابىنى تاللىدى. ئەمما مۆمىنلەر ئاللاھنىڭ ساۋابىنى ئۈمىد قىلىپ، جاپا-مۇشەققەتلەرگە سەۋر قىلىدۇ. ئاللاھ تائالا بىزنى مۇناپىقلارنىڭ يولىدىن ساقلىسۇن، ۋە بىزنى ئاللاھ يولىدا مال-جانلىرىمىز بىلەن جىھاد قىلىدىغان سەمىمىي مۆمىنلەردىن قىلسۇن. بىز ھەر قانداق شارائىتتا ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئەمەل قىلىشىمىز، دۇنياۋى قىيىنچىلىقلار بىزنى ئاللاھ يولىدىن توسماسلىقى كېرەك. جەھەننەم ئازابىنىڭ ئىسسىقلىقى ھەر قانداق دۇنياۋى ئىسسىقتىن ئەشەددىي ئىكەنلىكىنى ئەستە ساقلايلى ۋە ئاللاھنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشىش ئۈچۈن ئەمەلى سالىھ قىلايلى.