Yunus surasi — Oyat 43

Kalimalarning ma'nolari:

• يَنظُرُ إِلَيْكَ – senga qaraydi (ko‘zi bilan).
• الْعُمْيَ – ko‘zi ojizlar, ko‘rlar; bu yerda ko‘ngil ko‘zi ko‘r bo‘lganlar nazarda tutilgan.
• لَا يُبْصِرُونَ – (haqiqatni) ko‘rmaydilar, idrok etmaydilar.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo Payg‘ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ga tasalli berib, mushriklarning bir qismi haqida xabar bermoqda: ular senga o‘z ko‘zlari bilan qaraydilar, lekin bu qarashlarida hayrat va masxara aralash bo‘ladi. Ular sening yuzingni, harakatingni va dalillaringni ko‘radilar, ammo qalblari ko‘r bo‘lgani uchun sendagi haqiqatni, risolatni va mo‘jizalarni idrok eta olmaydilar.

So‘ngra Alloh taolo Payg‘ambarimizga murojaat qilib: "Ey Rasulim! Sen ko‘zi ojiz bo‘lgan kishilarni hidoyat qila olasanmi? Albatta, yo‘q! Xuddi shuningdek, qalblari ko‘r bo‘lgan, haqni ko‘rmaydigan va eshitmaydigan kishilarni ham sen to‘g‘ri yo‘lga sola olmaysan. Chunki hidoyat berish faqat Allohning ishidir. Senning vazifang faqat yetkazishdir", deydi.

Bu oyatda ko‘zning ko‘rligi emas, balki qalbning ko‘rligi asosiy to‘siq ekani ta’kidlanadi. Chunki ko‘zi ko‘r bo‘lgan kishi qalbi bilan haqni topishi mumkin, ammo qalbi ko‘r bo‘lgan kishi uchun barcha dalillar va mo‘jizalar ham foyda bermaydi.

Foydalar:

1. Hidoyat berish ixtiyori faqat Allohning qo‘lidadir. Payg‘ambar (sollallohu alayhi va sallam) ham, boshqa hech kim ham qalbini ochmoqchi bo‘lgan odamni majburlab hidoyat qila olmaydi. Bu esa musulmonlarga da’vatda sabrli bo‘lishni va natijani faqat Allohdan kutishni o‘rgatadi.
2. Insonning qadri uning ko‘zining ko‘rligi bilan emas, balki qalbining nuri bilan o‘lchanadi. Qalb ko‘zi ochiq bo‘lgan kishi haqiqatni topadi, hatto jismoniy ko‘zi ojiz bo‘lsa ham.
3. Bu oyat musulmonlarga o‘z qalblarini poklash, ilm va hikmat bilan nurlantirishga undaydi. Chunki qalb ko‘rligi eng katta ofatdir.
4. Da’vat qiluvchilar uchun ham saboq bor: agar odamlar haqni qabul qilmasa, bu da’vatchining kamchiligidan emas, balki tinglovchining qalbining holatidan bo‘lishi mumkin. Shuning uchun da’vatda mehr va sabr bilan davom etish kerak.