سوره قارعه — آیه 10

معانی کلمات:

• أدراک: تو را آگاه کرد، به تو فهماند.
• هیه: یعنی «هی» (او) با هاء سکون برای وقف؛ اشاره به «هاویه» دارد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه خطاب به پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) میفرماید: ای رسول ما! تو چه میدانی که آن «هاویه» چیست؟ این جمله برای بیان عظمت و هولناکی آن صحنه است؛ یعنی آنچنان واقعهی وحشتناکی است که حتی پیامبر رحمت نیز از کنه و حقیقت کامل آن آگاه نیست و علم آن نزد خداوند است. این استفهام، استفهام تعجبی و تهویلی است که برای بزرگنمایی امر و نشاندادن شدت سختی آن روز به کار رفته است. در حقیقت، خداوند میخواهد بگوید: ای انسان! تو که از عمق این عذاب بیخبری، چگونه خود را در برابر آن ایمن میدانی؟ این آیه در ادامهی توصیف «هاویه» (آتش سوزان و پرتگاه هولناک دوزخ) آمده و پرده از عمق فاجعه برمیدارد که هیچ ذهنی قادر به درک کامل آن نیست.

فواید و درسهای آیه:

1. عظمت قیامت: این آیه به ما میآموزد که روز قیامت و عذاب آن، فراتر از تصور و درک بشر است؛ بنابراین نباید با سهلانگاری به گناه نگاه کنیم و خود را در برابر آن ایمن بدانیم.
2. تواضع در برابر علم الهی: حتی پیامبر اکرم (ص) که برترین مخلوقات است، علم کامل به جزئیات آخرت ندارد؛ پس ما باید در برابر عظمت خداوند فروتن باشیم و تنها به آنچه وحی بیان کرده اکتفا کنیم.
3. انگیزه برای توبه و عمل صالح: وقتی بدانیم عاقبت گناه چنین هولناک است، انگیزهمان برای بازگشت بهسوی خدا، انجام اعمال نیک و دوری از معاصی بیشتر میشود تا از آن پرتگاه سهمگین نجات یابیم.
4. اهمیت قرآن: این آیه نشان میدهد که قرآن تنها منبع آگاهی ما از حقایق آخرت است؛ پس باید به آن تمسک جوییم و در تدبر آن بکوشیم تا راه نجات را بیابیم.