سوره هود — آیه 12

معانی واژگان:

• لَعَلَّ: شاید، برای ترغیب و تشویق به کار رفته است.
• تَارِکٌ: ترککننده، رهاکننده.
• وَضَائِقٌ بِهِ صَدْرُکَ: سینهات از آن تنگ شود.
• لَوْلَا: چرا، کاش (برای تحقق و ترغیب).
• کَنزٌ: گنج، مال فراوان.
• نَذِیرٌ: بیمدهنده، هشداردهنده.
• وَکِیلٌ: نگهبان، کارساز، مدبّر.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! شاید از شدّت ناراحتی و اندوهی که از کفر و لجاجت این قوم به تو دست میدهد، بخواهی برخی از آنچه را که از سوی پروردگارت به تو وحی میشود، ترک کنی و تبلیغ نکنی؛ و سینهات از رساندن این پیامها تنگ شود؛ زیرا میترسی که آنان با دشمنی و عناد خود، بهانهجویی کنند و بگویند: «چرا بر او گنجی از آسمان نازل نشده تا بینیاز شود؟ یا چرا فرشتهای همراه او نیامده تا صدق رسالتش را گواهی دهد؟»

خداوند متعال در این آیه، پیامبرش را دلگرمی میدهد و او را از این فکر بازمیدارد. به او میفرماید: ای محمد! تو فقط بیمدهندهای؛ مأموریت تو رساندن پیام الهی است، نه آوردن معجزات پیشنهادی آنان. آنچه بر تو فرض است، ابلاغ وحی است؛ و خداوند بر همه چیز نگهبان و کارساز است و تدبیر امور بندگان به دست اوست. او خود میداند چه زمانی چه چیزی را نازل کند و چگونه بندگانش را هدایت نماید.

پس ای پیامبر! از گفتار و پیشنهادهای آنان نگران مباش و رسالت خود را با قاطعیت و اطمینان انجام بده؛ زیرا خداوند حافظ و یاور توست و هیچ چیزی از او پنهان نمیماند.

فواید و درسهای آیه:

1. ثبات در تبلیغ دین: مأموریت پیامبران و مؤمنان، ابلاغ پیام الهی است، نه برآورده کردن خواستههای نامعقول مردم. هیچ فشار و بهانهجوییای نباید انسان را از رساندن حق بازدارد.
2. توکل بر خدا: وقتی انسان بداند خداوند بر همه چیز نگهبان و مدبّر است، دلش آرام میشود و از دشمنیها و تمسخرها نمیهراسد.
3. پرهیز از بهانهجویی: این آیه به ما میآموزد که نباید مانند کافران، برای نپذیرفتن حق، بهانههای بیاساس تراشید؛ بلکه باید با دلی باز و خردی سلیم، پیام الهی را پذیرفت.
4. مسئولیت محدود انسان: هر کس فقط مسئول انجام وظیفه خود است؛ نتیجه کارها به دست خداست. این درس بزرگی است برای همه مبلغان دین که نباید از عدم پذیرش مردم، ناامید و دلسرد شوند.
5. عظمت قرآن: این آیه نشان میدهد که قرآن و پیامهای آسمانی، گنجی ارزشمندتر از هر مال دنیوی و معجزهای بزرگتر از هر نشانه ظاهری هستند؛ چرا که مایه هدایت و سعادت ابدی انسانها میباشند.