سوره هود — آیه 62

معانی کلمات:

• مَرْجُوًّا: امیدوارکننده، کسی که از او انتظار خیر و نیکی میرود.
• مُرِیب: شک و تردیدی که باعث نگرانی و بدگمانی شود؛ شکی که آرامش را از بین میبرد.

تفسیر آیه:

قوم ثمود در پاسخ به دعوت حضرت صالح علیهالسلام گفتند: ای صالح! پیش از این که چنین سخنی بگویی و ما را به ترک بتپرستی دعوت کنی، تو در میان ما فردی امیدوارکننده بودی و ما به تو به چشم بزرگواری مینگریستیم که میتوانست در امور قوم، راهنمای خردمندی باشد و به رأی و مشورت تو اعتماد داشتیم. اما حالا که ادعای نبوت کردهای و ما را از پرستش معبودانی که پدران و نیاکان ما میپرستیدند بازمیداری، این سخن تو برای ما شگفتآور و ناپسند است. آیا واقعاً میخواهی ما را از راه و رسم گذشتگانمان جدا کنی و به پرستش خدایی یگانه فراخوانی؟ ما نسبت به آنچه ما را به آن دعوت میکنی، در شک و تردیدی شدید هستیم که آرامش را از ما سلب کرده و ما را به تو بدگمان ساخته است؛ چرا که این دعوت با آنچه از نیاکان خود به ارث بردهایم، کاملاً در تضاد است.

فواید و پیامهای آیه:

• انسانها اغلب به آداب و رسوم نیاکان خود وابستهاند و تغییر آنها برایشان دشوار است؛ اما حق و حقیقت باید بر هر سنت و رسمی مقدم باشد، حتی اگر مخالف راه پدران باشد.
• دعوت به توحید و یکتاپرستی، همواره با مخالفت و بهانهجوییهای قوم مواجه بوده است؛ اما پیامبران با صبر و استقامت، این مسیر را ادامه دادند و این درس بزرگی برای ماست که در برابر مخالفتها، از حق دست برنداریم.
• این آیه نشان میدهد که جایگاه اجتماعی و احترام قبلی، نباید مانع بیان حق شود؛ حضرت صالح علیهالسلام با وجود محبوبیتش، حقیقت را بدون ترس از دست دادن جایگاهش بیان کرد و این الگویی برای مؤمنان است که صداقت و حقگویی را بر منافع شخصی مقدم دارند.
• شک و تردید، اگر با نیت جستجوی حقیقت همراه باشد، میتواند زمینهساز هدایت شود؛ اما اگر از روی لجاجت و تعصب باشد، انسان را از پذیرش حق بازمیدارد و به گمراهی میکشاند.