İxlas surəsi — Ayə 4

Söz izahı:

• كُفُوًا (küfüvən): “Bərabər, tay, misil, bənzər” mənasındadır. Yəni Allahın heç bir bərabəri, tayı və bənzəri yoxdur.
• أَحَدٌ (əhəd): “Hər hansı bir kimsə, heç kəs” mənasındadır. Burada inkâr mənasını gücləndirir: heç kəs, heç bir varlıq.

Ayənin təfsiri:

Bu mübarək ayə, İxlas surəsinin ən möhtəşəm və ən əhatəli tövhid dərslərindən biridir. Allah Təala buyurur ki, Onun heç bir bərabəri, tayı və bənzəri yoxdur. Nə göylərdə, nə yerdə, nə də bunların arasında olan heç bir varlıq Allaha bənzəməz.

Bu bənzərsizlik Allahın gözəl adlarında, uca sifətlərində və əməllərindədir. Onun adları heç bir məxluqun adına bənzəməz; Onun sifətləri heç bir yaradılmışın sifətinə bənzəməz; Onun əməlləri də heç bir məxluqun əməlinə bənzəməz. O, təkdir, misilsizdir, bənzərsizdir. Təbarəkə və təalə — yəni Onun bərəkəti və ucalığı sonsuzdur.

Bu ayə bizə öyrədir ki, Allahı tanımaq üçün əvvəlcə Onun bənzərsizliyini dərk etmək lazımdır. İnsan tez-tez öz ağlına gələn şeyləri Allaha bənzətməyə çalışır, halbuki Allah bunların hamısından ucadır. Bu ayə həmin yanlış təsəvvürlərin qapısını bağlayır və qəlbə həqiqi tövhidi yerləşdirir.

Ey insan! Bir düşün: Sənin yaratdığın heç bir şey sənə bənzəmirsə, bəs səni yaradan Sənə necə bənzəyə bilər? Allahın bənzərsizliyini qəbul etmək, əslində qəlbin rahatlığı və imanın kamilliyidir. Bu ayəni hər oxuduqda de: “Allah təkdir, Onun heç bir tayı yoxdur!” Bu, sənin imanını gücləndirər və səni Allaha daha da yaxınlaşdırar.

Bu ayə həm də bizə xatırladır ki, Allaha ibadət edərkən heç bir vasitəçi, heç bir bərabər axtarmayaq. Çünki ibadət yalnız Ona məxsusdur və Onun heç bir şəriki yoxdur. Bu, İslamın ən əsas prinsipidir və hər bir möminin qəlbində yaşamalıdır.