سوره یوسف — آيت 1

1) لفظن جي معنيٰ:

• الر: اهي قرآن شريف جا مقطّع حرف آهن، جن بابت قرآن ۾ ئي تفصيل ڪونه ٿو ڏنو وڃي. مفسرن فرمايو آهي ته اهي حرفن جا رمز ۽ اشارا آهن، ۽ انهن جو علم الله تعاليٰ وٽ ئي آهي، يا اهي ان ڳالهه ڏانهن اشارو آهن ته هي قرآن به انهن ئي حرفن مان ٺهيل آهي، جيڪي عرب ڳالهائيندا هئا، ته جيئن اهي مڃين ته هي ڪلام الله جو آهي، انسان جو نه آهي.
• تِلْكَ: اهي (اشارو پري ڏانهن آهي، جنهن مان مراد هي سورة ۽ ان جون آيتون آهن).
• آيَاتُ: آيتون، نشانيون، عبرتون.
• الْكِتَابِ: ڪتاب، يعني قرآن مجيد.
• الْمُبِينِ: ظاهر ۽ واضح ڪندڙ، يعني اهڙو ڪتاب جيڪو پنهنجي حق ۽ سچائي ۾ پڌرو آهي، ۽ حلال ۽ حرام، حدون ۽ احڪام پڻ واضح ڪندڙ آهي.

2) تفسير:

الله تعاليٰ سورة يوسف جي شروعات ۾ مقطّع حرفن مان "الر" ذڪر ڪيو آهي، جيئن قرآن مجيد جي ڪيترن ئي سورتن جي شروعات ۾ اهڙا حرف آيا آهن. انهن حرفن جي حقيقت ۽ مقصد بابت مڪمل علم الله تعاليٰ وٽ ئي آهي، البت ان ۾ هي حڪمت پڻ آهي ته اهي عربن کي للڪارين ٿا ته جيڪڏهن هي قرآن انسان جو ٺاهيل آهي، ته پوءِ اهي به انهن ئي حرفن مان اهڙو ئي ڪلام ٺاهي ڏيکارين، جيڪي اهي روزانو ڳالهائڻ ۾ استعمال ڪندا آهن.

ان کان پوءِ الله تعاليٰ فرمايو ته هي سورة جيڪا نازل ڪئي وئي آهي، اها ان عظيم ڪتاب يعني قرآن مجيد جون آيتون آهن، جيڪو پنهنجي حق ۽ سچائي ۾ پڌرو ۽ واضح آهي. هي ڪتاب پنهنجي لفظن، معنائن، ۽ تعليمات ۾ اهڙو روشن آهي جو ان ۾ ڪا به ڳجهه يا ابهام ڪانهي. ان ۾ حلال ۽ حرام، حدون ۽ احڪام، ۽ زندگي جي هر شعبي لاءِ هدايتون بلڪل واضح ۽ بيان ٿيل آهن. "مبين" جو مطلب آهي اهڙو ڪتاب جيڪو پاڻ به ظاهر آهي ۽ ٻين لاءِ به حق کي ظاهر ڪندڙ آهي، يعني اهو ڪتاب پنهنجي سچائي ۾ به پڌرو آهي ۽ پڻ پنهنجي پيروڪارن لاءِ راهِ حق کي روشن ڪندڙ آهي.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• قرآن مجيد الله تعاليٰ جو اهڙو ڪتاب آهي، جيڪو پنهنجي حق ۽ سچائي ۾ مڪمل طور تي پڌرو ۽ واضح آهي، ان ۾ ڪنهن به قسم جي شڪ ۽ شبهه جي ڪا گنجائش ڪانهي.
• هي ڪتاب حلال ۽ حرام، ۽ زندگي جي هر شعبي بابت واضح هدايتون ڏئي ٿو، تنهنڪري اسان کي گهرجي ته ان جي تعليمات کي غور سان پڙهون ۽ ان تي عمل ڪريون.
• قرآن مجيد جي مقطّع حرفن تي غور ڪرڻ اسان کي ان ڳالهه تي يقين ڏياري ٿو ته هي ڪلام الله جو آهي، ڇاڪاڻ ته اهڙي عظيم ۽ بي مثال ڪتاب جهڙو ڪلام ڪو به انسان پيدا ڪري نٿو سگهي.
• قرآن مجيد جي واضح ۽ روشن هجڻ جو مطلب اهو آهي ته ان جي هدايتن تي عمل ڪرڻ ۾ ڪا به ڏکيائي ڪانهي، ۽ هر انسان ان جي روشني ۾ پنهنجي زندگي سنواري سگهي ٿو.
• اسان کي گهرجي ته قرآن مجيد کي روزانو پڙهڻ، سمجهڻ ۽ ان تي عمل ڪرڻ کي پنهنجي زندگي جو حصو بڻايون، ته جيئن دنيا ۽ آخرت ۾ ڪاميابي حاصل ٿئي.