Yusuf surasi — Oyat 44

Kalimalarning ma'nolari:

• "Aḍgʻās" — "ḍighs"ning koʻpligi boʻlib, bir-biriga aralashgan, chalkash narsalar, xususan, pichan yoki o't bog'lamlari ma'nosini bildiradi.
• "Aḥlām" — "ḥulm"ning koʻpligi boʻlib, tushda ko'rilgan narsalar, ya'ni tushlar ma'nosini anglatadi.
• "Ta'wīl" — tushning oxiri va natijasini, uning asl mohiyatini va kelajakda yuz beradigan voqealarga ishorasini bilish, ya'ni tushni to'g'ri talqin qilish demakdir.

Tafsir:

Podshohning aʼyonlari va ulamolari uning ko'rgan tushini eshitib, unga shunday javob berishdi: "Sizning ko'rgan tushingiz — bir-biriga aralashgan, chalkash va yolg'on tushlardan iboratdir. Bunday tushlar uchun hech qanday asos va haqiqat yo'q. Biz esa bunday aralash va buzilgan tushlarning ta'birini biluvchi emasmiz. Chunki bunday tushlar talqin qilishga loyiq emas, ularning ma'nosi ham yo'qdir." Ular bu bilan podshohning tushini jiddiy qabul qilmay, unga to'g'ri javob bera olmadilar va bu ishdan o'zlarini chetga oldilar. Bu hol ularning tush ta'biri ilmidan bexabarligini va bu borada ojiz ekanliklarini ko'rsatdi. Shuning uchun ular podshohga hech qanday foydali va qoniqarli javob bera olmadilar.

Foydalar:

• Ilm va bilim har bir sohada, ayniqsa, tush ta'biri kabi nozik masalalarda, insonning qadrini oshiradi va unga jamiyatda hurmat keltiradi. Ilmsiz kishi muhim savollarga javob bera olmaydi va ojiz bo'lib qoladi.
• Inson o'zi bilmagan narsa haqida so'ralganda, bilmasligini ochiq tan olishi va o'zini bilimdon qilib ko'rsatishga urinmasligi kerak. Bu — halollik va kamtarlik belgisidir.
• Alloh taolo o'z bandalaridan ba'zilariga maxsus ilm va hikmat beradi. Bu ilmni olish uchun esa chin dildan Allohga iltijo qilish va sabr-qanoat bilan izlanish lozim.
• Yolg'on va chalkash tushlarga ishonib, ularning ortidan quvish mumkin emas. Islom dini musulmonlarni faqat to'g'ri va foydali narsalarga ergashishga, behuda va foydasiz ishlardan yiroq bo'lishga chaqiradi.