Sure Yûsuf — Ayet 44

Kelime Anlamları:

• Aḍğâs̱ (أضغاث): Karışık, birbirine girmiş demetler; mecazen içinden çıkılmaz, düzensiz ve karmaşık rüyalar.
• Aḥlâm (أحلام): Rüyalar (tekil: ḥulm).
• Te'vîl (تأويل): Yorumlama, tabir etme, bir sözün veya rüyanın sonucunu ve gerçek anlamını ortaya çıkarma.
• Âlimîn (عالمين): Bilenler, âlimler.

Tefsir:

Mısır melikinin gördüğü o muazzam ve sembollerle dolu rüyayı anlatmasının ardından, etrafındaki ileri gelenler ve danışmanlar acizliklerini itiraf ederek şöyle dediler: "Bu gördüğün, birbirine karışmış, düzensiz ve içinden çıkılmaz hayal kırıntılarından ibarettir. Yani bu, gerçek bir rüya değil, karmakarışık bir düş görüntüsüdür. Bu tür karışık ve anlamsız rüyaların ise gerçek bir yorumu ve tabiri olmaz. Biz, bu tür karışık ve bâtıl rüyaların yorumunu bilen kimseler değiliz."

Onlar, bu sözleriyle hem kendi acizliklerini itiraf ediyorlar hem de bu rüyanın sıradan bir rüya olmadığını, ancak Allah'ın özel olarak lütfettiği bir ilimle donatılmış bir kişinin bu rüyayı yorumlayabileceğini dolaylı olarak ifade ediyorlardı. Zira onlar, rüyanın zahirine bakıp onu "karmakarışık hayaller" olarak nitelendirdiler; fakat bu rüya, aslında gelecekte yaşanacak büyük olayların bir habercisiydi.

Burada önemli bir ders vardır: İnsan, bilmediği konularda aciz olduğunu kabul etmeli ve kibirlenmemelidir. Bu danışmanlar, bilmediklerini açıkça itiraf ederek aslında doğru bir davranış sergilediler. Bu itirafları, Yüce Allah'ın, sevgili peygamberi Yûsuf aleyhisselâm'ın ilmini ortaya çıkarmasına ve onun zindandan çıkıp devlet yönetiminde söz sahibi olmasına vesile olacaktı. Bu da gösteriyor ki, Allah, kullarının aciz kaldığı noktada, kendi dostlarını devreye sokar ve onların vesilesiyle doğruyu ortaya çıkarır. Mümin olarak bizler de her işimizde Allah'a güvenmeli, bilmediğimiz konularda ehline danışmalı ve asla "Ben bilirim" diye böbürlenmemeliyiz. Unutmayalım ki, gerçek ilim Allah katındandır ve O, dilediğine dilediği kadarını lütfeder. Bu kıssa, ilmin ve tevazunun ne kadar kıymetli olduğunu bizlere en güzel şekilde öğretmektedir.